BKCAdviesmemo gemeente Beuningen

Gemeente Beuningen

Advies

BKCAdviesmemo's

Memo – ondersteunend advies

Aan: de raad van de gemeente Beuningen
Onderwerp: online informatieverstrekking aanvraag algemene bijstandsuitkering
Van: BurgerkrachtCentraal
Auteur: Ray Heijder
Datum: 21 december 2018

Ook op hun websites informeren gemeenten over de aanvraagprocedure van een uitkering algemene bijstandsuitkering op grond van de Participatiewet. Na een eerdere inventarisatie in het voorjaar van 2018 is BurgerkrachtCentraal gestuit op veel tekortkomingen op dit gebied in geheel gemeenteland. Dit was aanleiding om in begin november van dit jaar de BKCkeuring te starten bedoeld om problemen te signaleren en gemeenten aan te moedigen tot verbeterslagen.

De eerste ronde voorziet in een nulmeting (een eerste keuring) van 380 gemeenten (dat zijn er 355 vanaf 1 januari 2019 door gemeentelijke herindelingen). Inmiddels zijn 110 gemeenten beoordeeld door BurgerkrachtCentraal.

De nulmeting moet het vertrekpunt markeren van waaruit BurgerkrachtCentraal de gemeenten uitnodigt om hun online informatie over de aanvraag voor een bijstandsuitkering te verbeteren.
De volgende stap is een herkeuring met de hoop dat er een goedkeuring volgt op een eventuele afkeuring.


Gemeente Beuningen

Op 15 november 2018 hebben we de nulmeting voor Beuningen verricht, om 18:04 uur afgemeld en het keuringsrapport gepubliceerd op BurgerkrachtCentraal.nl.
Het keuringsrapport staat op deze locatie:
https://www.burgerkrachtcentraal.nl/bkc-keuring/20181115-bkc-beuningen

Of bezoek www.burgerkrachtcentraal.nl en kijk bij ‘KEURINGEN’ bij 15 november 2018.

Tegelijkertijd heeft BurgerkrachtCentraal er (via @BurgerCentraal) ook een Twitterbericht aan gewijd. Gericht aan de gemeente, de verantwoordelijk wethouder Pim van Teffelen, de gemeentesecretaris Dyanne Kocken en voor zover mogelijk de fracties in de gemeenteraad.

Daarbij hebben we bewust wat krachttermen gebruikt omdat we de situatie bij Beuningen vrij ernstig vinden, zeker vergeleken met andere gemeenten.

We haasten ons om erbij te zeggen dat het 92% van de tot nu toe 110 beoordeelde gemeenten op een afkeuring is komen te staan. Met andere woorden: Beuningen staat niet alleen met haar tekortkomingen. Maar er zijn ook negen gemeenten die wel voldoen. Aan hen zou een voorbeeld kunnen worden genomen. Die gemeenten zijn te vinden op de homepage van BurgerkrachtCentraal.

Tot zover de initiële actie van BurgerkrachtCentraal.


Reacties vanuit de gemeenteraad

We vinden het te prijzen dat er op onze Tweet (en het keuringsrapport) reacties op Twitter kwamen vanuit de gemeenteraad. Op 5 december van de PvdA-fractie en op 18 december van de SP. Uit de reacties blijkt dat er belangstelling is voor de bestrijding van de aangetroffen onvolkomenheden.

Dat heeft concrete opvolging gekregen in de vorm van het stellen van vragen aan de verantwoordelijk wethouder Pim Van Teffelen in de vergadering van de Commissie Samenleving op 17 december 2018. We hebben na een tip op Twitter van de heer Jos Swartjes van de SP het beeldfragment hiervan bekeken. De onderhavige zaak kwam aan de orde tijdens de rondvraag.

We vinden dat bij de vragen en de beantwoording de zaak niet helemaal goed uit de verf kwam, hoewel we het zeker een goed initiatief vinden dat de PvdA en de SP de vragen stelden, de voorzitter ruimte gaf voor de beantwoording en de wethouder deze gelegenheid ook aangreep.

Hoewel er intern bij het gemeentebestuur nog schriftelijke beantwoording volgt (op verzoek van Jos Swartjes), menen we er goed aan te doen om middels dit memo een aanvulling te doen.


Afbakening

Het is goed om af te bakenen waar het in deze zaak om gaat.

Een en ander ziet op de online informatie over de aanvraag algemene bijstand krachtens de Participatiewet. Het proces waar we momenteel aandacht voor hebben, is dat van de eerste melding tot en met de beslissing op de aanvraag door het college (de gemeente).

Binnen dat proces beoordelen we:

• De vindbaarheid van het gemeentelijk product ‘Bijstandsuitkering’;
• De basisinformatie rond dit product (voorwaarden, rechten, plichten en gemeentelijke aanpak);
• Informatie over de vermogenstoets (vrij te laten eigen vermogen);
• Het noemen van de wettelijke beslistermijn;
• Het noemen van de wettelijke bezwaarmogelijkheid na de beslissing (inclusief termijn);
• Aanwezigheid van een link naar het UWV WERKbedrijf (mede vanwege de borging van de cruciale meldingsdatum in het proces) of een afdoende alternatief;
• De informatie over het voorschot op de bijstandsuitkering zoals bepaald in artikel 52 van de Participatiewet.

Vanwege berichten over misverstanden en zelfs misstanden hebben we een extra sensor aanstaan ten aanzien van de zogenaamde ‘zoekperiode’ of ‘wachttijd’. Bij sommige gemeenten bestaat er de tendens om deze ook van toepassing te laten zijn op belanghebbenden van 27 jaar en ouder. Dit terwijl de zoekperiode in de wet als element voor uitsluitend aanvragers van 26 jaar en jonger is opgenomen.
In het kader van dit laatste aspect is het rapport van de Nationale Ombudsman ‘Behoorlijke bijstand?’ (11 oktober 2017) interessant. Voor u als bijlage gevoegd bij dit memo.


Situatie heden

We hebben de situatie op 20 december 2018 (heden) bekeken op Beuningen.nl en stellen vast dat deze nog hetzelfde is als op de dag van de nulmeting (15 november 2018). Dat betekent dat voor alle punten van beoordeling een ‘NIET OKÉ’ geldt, met uitzondering van de vindbaarheid die wel ‘OKÉ’ is (zie het keuringsrapport).

We merken op dat sinds onze melding deze vrij ernstige situatie nu alweer ruim een maand bestaat.
En een heel lange tijd daarvoor ook al (maanden, misschien jaren zelfs).


Naar aanleiding van de commissievergadering

BurgerkrachtCentraal was zelf uiteraard niet aanwezig bij de commissievergadering. Op basis van de teruggekeken beelden en geluid, willen we toch graag een ondersteunende bijdrage achteraf leveren.

We hebben een transcriptie van de gesproken woorden gemaakt en voorzien van ons commentaar.
Zie hierna (hieronder). Het is tevens de afsluiting van dit memo. Dank voor uw aandacht.

Tony Peters-Duits (PvdA Beuningen):
Er is een organisatie en die heet BurgerkrachtenCentraal. En BurrgerkrachtenCentraal die kijkt op sites, op websites van de gemeentes om te kijken hoe het met de website is. Is die duidelijk, onduidelijk, onjuistheden en noem het allemaal maar op. En zo hebben ze ook gekeken op de website van de gemeente Beuningen. En daar hebben ze wat opmerkingen over. Dus, ik leg ‘m bij de wethouder neer. U kunt voor mij de uitdraai krijgen. Dan kijken wat de mogelijkheden zijn of dat er actie ondernomen kan worden.

BurgerkrachtCentraal:
We nemen het mevrouw Peters-Duits uiteraard niet kwalijk dat ze onze naam net iets verkeerd noemt. Haar omschrijving is verder juist.
We zijn haar erkentelijk voor het onder de aandacht brengen namens de PvdA Beuningen.

Pim van Teffelen (wethouder):
Dank u wel voor de aanbeveling mevrouw Peters, want er hebben al in een eerder stadium mij berichten van BurgerkrachtCentraal bereikt. En die hebben er al tot interne aanpassingen geleid. Ik weet niet of u nog nieuwe aandachtspunten heeft. Ik stel mij er graag open voor zodat wij de kwaliteit van de dienstverlening alleen maar in optima forma met elkaar tot stand kunnen brengen. Dank u voor de aanbeveling.

BurgerkrachtCentraal:
Goed om te vernemen dat de wethouder open blijkt te staan voor de signalen van BurgerkrachtCentraal. Dit vinden we prijzenswaardig want zo vanzelfsprekend blijkt dat in de praktijk niet te zijn. Samen met zijn opmerking over het tot stand willen brengen van kwalitatief goede dienstverlening geeft dat vooruitzicht op de verdere noodzakelijke verbetering.

Jos Swartjes (SP):
Ja ik wil terugkomen op BurgerkrachtCentraal, want wij zijn er ook mee bezig, dat zag ik net al aan de non-verbale uitingen van de heer van Teffelen. Maar mijn vraag is: kunnen wij schriftelijk antwoord krijgen op de vragen die veranderd zijn, want wat BurgerkrachtCentraal gezien heeft, is nogal behoorlijk erg, vind ik. Mensen moeten vier weken wachten voordat ze een uitkering krijgen via de bijstand. Dat soort dingen gaat mij te ver. Dus ik vraag gewoon om een schriftelijk antwoord hierover.

BurgerkrachtCentraal:
Heel goed dat de heer Swartjes er op terugkomt opdat de zaak extra gewicht krijgt. Ook goed dat hij schriftelijke antwoorden vraagt. Dit vermindert de vrijblijvendheid.

Wat hij te ver vindt gaan, zou nog wel eens nog erger kunnen zijn! De gemeente heeft wettelijk 8 weken de tijd om de bijstandsaanvraag af te handelen en deze mag ook nog eens 8 weken worden verlengd. Theoretisch kan iemand dan zelfs 16 weken zonder geld zitten in plaats van 4 weken!
Maar daarom is artikel 52 van de Participatiewet zo belangrijk waarin het voorschot op de bijstand is geregeld. Dat beperkt die periode zonder geld tot een maximum van 4 weken. Bij aanvragers van 26 en jonger tot een maximum van 8 weken.

Het voorschot is één van de elementen waarover niet goed online wordt geïnformeerd. Helemaal niet zelfs; het wordt verzwegen! Waarom? Omdat dit ook in de feitelijke uitvoeringspraktijk gebeurt? Ofwel, komt het voor dat kwetsbare mensen (veel) langer dan 4 weken zonder geld zitten?

Pim van Teffelen (wethouder):
U haalt nu een element aan waarop wij gewezen zijn. Ik meen ook door uw fractie [red.: PvdA. Antwoord ‘Ja’ is te horen] dus helemaal helder. Ieder signaal dat u mij geeft, beschouw ik als een serieus signaal. En ik heb ook binnen de organisatie begrepen dat dat zou worden opgepakt. Ik zal even nagaan of dat element, maar mevrouw Peters had nog meer andere dingen, maar of dat element inmiddels meegenomen is. En dat ging met name om de manier waarop je online een uitkering kon aanvragen. Aan het einde van de rit kwam je weer terug bij start. Zoiets was het hè? Ik zeg het even wat kort door de bocht. Het ging niet helemaal goed op de site en ik heb begrepen dat daar intern aandacht zal worden besteed. Dus ik ga dat even na voor u.

BurgerkrachtCentraal:
Hoewel we geen wantrouwen hebben bij de wethouder, lijkt hij hier toch wat omtrekkende bewegingen te maken. Dat kan ook zijn omdat hij niet alles paraat heeft (wat niet erg is als in de tweede termijn maar e.e.a. duidelijk wordt).
We proeven een beetje dat hij de zaak wat probeert af te schalen (bewust of niet) naar een enkel element. Ons keuringsrapport is duidelijk over problemen bij meerdere elementen. Cruciale elementen en dan hebben we het alleen nog maar over de online informatie. We weten nog niets over de uitvoeringspraktijk zelf.

Overigens is de storing waar hij het over heeft opgelost. Dit hebben we vandaag gecheckt. Dus dit is een probleem minder. Maar we zijn er nog niet!

Tony Peters-Duits (PvdA Beuningen):
Even een aanvulling als het mag voorzitter (‘Ja dat mag’). De vier weken is natuurlijk niet van toepassing voor jongeren onder de 25, want voor jongeren onder de 25 geldt die vier weken wel. Het is dus voor iedereen die ouder is dan 25.

BurgerkrachtCentraal:
Even een kleine correctie: de leeftijdsgrens is 27 jaar.

We raden de raad aan om nog even goed naar het aspect van de zoektijd of wachttijd te kijken. Het leeftijdscriterium ziet op het verstrekken van het voorschot. Voor iemand die jonger dan 27 jaar is, ontstaat het recht op een voorschot eerst na uiterlijk 8 weken in plaats van binnen 4 weken doordat deze pas na 4 weken een aanvraag mag indienen. Het recht op de uitkering zelf (ingangsdatum) is voor alle leeftijden hetzelfde, namelijk vanaf de datum van de eerste melding. Eventueel kan BurgerkrachtCentraal u verder adviseren mede op basis van informatie van vakspecialisten bij meerdere andere gemeenten. Daarvan hebben wij informatie gekregen.