Kinderen van het Rijk, gemeenten nog lang niet volwassen

< Startpagina < Kwesties < Operatie: Plichten, maar burgerrechten ook!

's Rijks kinderen hebben nog een lange weg te gaan
's Rijks kinderen hebben nog een lange weg te gaan

Burgers moeten gemeenten opvoeden

10/03/2018 - Gemeenten die behoren tot de zogenaamde 'lagere overheid' zijn de kinderen van de Rijksoverheid. Ze zijn nog lang niet volwassen en toch hebben ze met de decentralisaties zware verantwoordelijkheden gekregen. Daardoor zijn ze wat minder 'lager' geworden wat interessant is voor bestuurders en ambtenaren. Ze moeten echter nog een lange weg gaan waarbij ze in de juiste mindset moeten komen.

Door Ray Heijder

De gedragsverandering die daarvoor nodig is, vraagt om veel geduld van de burgers. Het zal van krachtige burgers en burgerinitiatieven moeten komen om gemeenten naar een hoger niveau van volwassenheid te brengen. Het Rijk laat als ouder de kinderen zwemmen en is vaak niet redelijk bij het verstrekken van 'zakgeld'. BurgerkrachtCentraal is één van die initiatieven die met tomeloze lankmoedigheid en op gezette tijden hardvochtigheid gemeenten wil bewegen om hun kindertijd achter zich te laten.

Een goed voorbeeld van het volwassen niveau dat gemeenten uiteindelijk moeten bereiken, geeft de rijksdienst Belastingdienst. Rijpheid van die organisatie zien we terug in de manier waarop deze overheidsorganisatie met rechten van burgers omgaat.

Als een belastingplichtige de gegevens die bij de Belastingdienst al bekend zijn (denk aan de vooringevulde aangifte) naar behoren aanvult met een aangifte of een aanvraag voor een toeslag (zorgtoeslag, huurtoeslag enzovoort) is er meestal geen discussie en zijn er geen burgeronvriendelijke uitvluchten. Er volgt een beschikking, eigentijds digitaal via MijnOverheid.nl of Toeslagen.nl en het geld waar de burger recht op heeft, wordt zonder slag of stoot overgemaakt.

Alleen bij gerede twijfel en bij burgers waarbij echt niet helemaal duidelijk is of zij te goeder trouw zijn, worden de begunstigden wat meer aan de tand gevoeld. De basale attitude is echter dat het overwegend om betrouwbare burgers gaat.


Hardnekkig wantrouwen tegenover de burgers

Gemeenten zijn daar nog heel kinderachtig in. Daar is de primaire aanname dat burgers kwetsbaar zijn en dat zich dit uit in onverantwoordelijk gedrag en de neiging om in overtreding te gaan en zelfs te frauderen. Het is zelfs zo droevig gesteld dat kleine vergissingen ook al tot fraude wordt gerekend. Andersom zorgt dit ervoor dat burgers ook geen vertrouwen in gemeenten hebben.

Een gemeente als Rotterdam bijvoorbeeld pronkt met de harde aanpak met de Participatiewet in de hand en roept trots hoe zij vele fraudegevallen heeft onderschept en bestraft. Dat terwijl het in veel gevallen om burgerlijke dwalingen gaat die vaak niet eens verwijtbaar zijn, maar een oorzaak hebben in gebrekkige informatievoorziening door de overheid.

Burgers wordt wet- en regelgeving onthouden, terwijl deze verworden zijn tot een verdienmodel voor organisaties zoals Stimulansz en Schulinck. Aan hun bedenkelijke hegemonie zou een keer een einde moeten komen willen gemeenten echt volwassen worden in hun dienstverlening. De profiteurs hebben databanken gebouwd waar gemeenteambtenaren tegen forse betaling uit kunnen putten, maar verboden gebied zijn voor het volk. Burgers zijn als het ware aan de gemeentegoden overgeleverd.

In de fiscale praktijk is het al langere tijd veel beter geregeld. Wie kent niet de vele gidsen voor hulp bij belastingaangifte en allerlei andere voorzieningen om op verantwoorde manier als burger je rechten te claimen? En dat zonder dat de overheid chagrijnig, boos en onaardig doet als je gewoon vraagt wat je toebehoort. De Belastingdienst heeft zich daarnaast ook positief ontwikkeld wat ooit werd ingezet met de slogan:

Leuker kunnen we het niet maken, wel gemakkelijker!

Daar kunnen we gekscherend over doen, maar het heeft wel degelijk veel verbeterd, al heeft het een tijd geduurd en is zoiets permanent bèta (het kan altijd nog beter).


Opvoeding van gemeenten

Er is nog een lange weg te gaan bij de opvoeding van gemeenten en we mogen ze in burgerbelang niet verwaarlozen. Van het commerciële netwerk van adviespartners kunnen we niet veel verwachten. Dat zijn opvoeders die vooral eigen belang dienen. BurgerkrachtCentraal is een zeldzaam (zo niet het enige) bureau voor sociale vraagstukken dat buiten dat netwerk actief is in het belang van het volk en zonder financiële winstdoelstelling.

Volwassen worden is een kwestie van vallen en opstaan en stap-voor-stapje. Zo'n stapje is de eerste actie van Plichten, maar burgerrechten ook! Dat zal leiden tot een overzicht van hoe gemeenten omgaan met artikel 52 van de Participatiewet dat regelt dat een aanvrager van algemene bijstand onder voorwaarden binnen vier weken na datum aanvraag voorschotten moet krijgen totdat het recht op uitkering is vastgesteld.

Tijdens de inventarisatie wordt al heel snel duidelijk hoe onvolwassen en burgeronvriendelijk gemeenten op dit punt handelen. Zodra de inventarisatie is afgerond, zal BurgerkrachtCentraal de nodige vaderlijke correcties gaan uitdelen.

Echte sociale innovatie, het is hard nodig!