Het sprookje van de lokale verkiezingen

En de meerderheid stemde voor... De Efteling
En de meerderheid stemde voor... De Efteling

23/03/2018 - Ben jij er ook ingetrapt eergisteren tijdens de gemeenteraadsverkiezingen 2018? Ik niet. Ik heb mij niet laten indoctrineren door de dooddoeners dat stemmen bij de vrijheid hoort waar oorlogen om zijn gevoerd. Ik laat mij geen rad voor ogen draaien door de beeldspraak van ballonnen en gewichtjes op een balans.

Door Ray Heijder 

Leuk bedacht dat jij net die ene ballon kan zijn die met een boel anderen een massa op kan tillen, of dat jouw stem net dát ene gewichtje  in de schaal is dat de balans de goede kant uit kan laten slaan. Het verschil uitmaken in het stemhokje? Dat kunnen we helemaal niet, maar het is wel de illusie waarmee we slaafs op de been te krijgen zijn.


Want dit is de realiteit!

Stel je staat met negen personen voor de keus 'Naar De Efteling gaan of naar Walibi'. Dan gaan jullie stemmen. Jij bent als laatste aan de beurt en de stand is dat vier personen naar het pretpark in Kaatsheuvel willen en vier naar dat in Flevoland. De groep kijk in spanning uit naar jouw stem. Het wordt het Brabantse sprookjespark vlakbij Wolluk (Waalwijk).

Kijk, in deze overzichtelijke situatie maak jij inderdaad het verschil en alle andere acht stemmers ook. Dat jij het laatste aan de beurt was je te laten gelden, doet er niet toe.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen is jouw stem net zo verwaterd als een werkzame stof in een homeopathisch middel. Vaak zit daar door vele malen verdunning niets van dat goede meer in of in verwaarloosbare hoeveelheid. Als je maar gelooft in de werking, daar gaat het vooral om en dat geldt ook voor jouw lokaal politieke stem.


Maar mijn partij heeft gewonnen!

Gefeliciteerd! Maar dat zeg ik uit beleefdheid, want die winst stelt niet veel voor. Wel voor (met alle respect) de niet zo belangrijke lokale dingetjes waar burgers wat van mogen vinden, maar niet voor de zaken waar het in de samenleving echt om gaat.

Je wilt natuurlijk dat ik mij daarover nader verklaar. Oké, doe ik.

Jij denkt dat je samen met andere kiezers met jouw stem de raadsleden van jouw voorkeurspartij in stelling brengt. Dat klopt technisch wel, maar in de praktijk heeft dat voor cruciale onderwerpen geen of nauwelijks effect.

Ja, maar als mijn partij de grootste is of tot de grotere behoort, dan gaat deze echt wel bepalen wat er in mijn gemeente gebeurt! Toch?

Die gedachte klinkt goed en als ik denk aan het voorbeeld met de pretparken, heb je gelijk. Samen met jouw stem was het kamp dat voor De Efteling was het grootst.


De Gemeenschappelijke Regeling

Maar bij de echt belangrijke kwesties (die ook voor jou van belang zijn) hebben gemeenteraden niet zoveel meer in de melk te brokkelen, laat staan de afzonderlijke raadsleden. Die doen wel alsof ze wat voor jou kunnen betekenen, maar vergeet het maar. Ze zitten met handen en voeten gebonden aan hogere machten.

Je hebt niet alleen te maken met wie er in jouw omgeving gewonnen heeft, maar ook met de winnaars in gemeenten in de buurt. Niet als het gaat om het wel of niet vernieuwen van een straatbeeld, het doorgaan van een lokaal evenement,  het opknappen van een buurthuis en dat soort dingen (want die zijn wel door jou en de raadsleden samen te regelen).

Maar hoe zit met de manier waarop met mensen wordt omgesprongen in de armoede en de schuldenproblematiek? Of hoe aanvragers van een bijstandsuitkering worden bejegend? En niet te vergeten hoe eerlijk kwetsbare mensen worden geholpen bij een Wmo-zorgvraag (zoals huishoudelijke hulp).

Dan heeft de gemeenteraad van jouw gemeente nog maar bar weinig te vertellen. De raadsleden zijn meestal marionetten die (soms onder wat protest) netjes tekenen bij het kruisje. Vaak weten ze niet eens waar ze voor tekenen en/of welke gevolgen dat heeft.

Dat komt doordat de maatschappelijke vraagstukken steeds meer in een gemeentelijke samenwerking worden opgelost, in de zogenaamde Gemeenschappelijke Regeling.


Niet wat men lokaal wil, maar centraal telt

Ja of een nieuwe weg linksom of rechtsom moet gaan lopen, dat mag de lokale politiek bepalen (weliswaar met enig welbevinden van de provincie). Dat soort zaken dus, maar waar het echt om gaat, bepaalt het kartel in Den Haag. Niet direct, maar indirect via onder meer de Gemeenschappelijke Regeling.

Dat vooral de lokale partijen hebben gewonnen, is een schijnoverwinning waar men in de residentiestad niet echt van onder de indruk is.

De agenda van de decentralisaties (Participatiewet, Wmo, Jeugdwet en Passend Onderwijs) wordt toch door de centrale politiek bepaald en uitgevoerd! Dat zal niet worden doorkruist door lokale partijen hoe groot die ook zijn geworden.

Dus dat je bent gaan stemmen had eigenlijk geen zin? Jawel, je vond het leuk en/of interessant om te doen. Misschien heb je zelfs tijdens de campagne heel bevlogen geholpen. Ook leuk en aardig. Maar that's it! Degenen die niet zijn gaan stemmen, hebben het net zo goed gedaan. Simpelweg omdat het er verder niet toe doet. Ieder het zijne, zeg maar. We zijn dol op rituelen en evenementen en deze kunnen ze ons dit jaar niet meer afpakken.


Echte invloed

De nieuwe gemeenteraden gaan het bij de echt belangrijke kwesties niet anders doen. Het werkelijke besluitvormingsproces is namelijk niet veranderd. Dat trekt zich niets aan van welke gemeenteraad op het pluche zit.

Jouw partij en jouw favoriete raadslid zullen de komende vier jaar hoogstens symbolisch met de vuist op tafel slaan, pittige raadsvragen stellen, moties van treurnis en wantrouwen indienen op gezette tijden en zo nu en dan in de media wat roepen.

Echte invloed zal de komende jaren komen van initiatieven zoals BurgerkrachtCentraal. Daarvoor hoef je niet te stemmen en het ook niet mee eens te zijn. Daarvoor wordt niemand zoals de raadsleden ruimhartig vergoed.

Mensen zoals ik pakken problemen op die gemeenteraden nu eenmaal (moeten) laten liggen.

Waarom? Dat is met de slogan van cosmeticamerk L'Oréal:

Omdat je het waard bent!