Zoekperiode bijstand: drie processen in onbalans

Zo, u wilt dus een bijstandsuitkering?
Zo, u wilt dus een bijstandsuitkering?

14/04/2018 - Hoe zit dat nou met die zoekperiode (wachtperiode) die een deel van gemeenten drijft tot een onbetrouwbare uitvoeringspraktijk bij de bijstandsaanvraag?

Handelen zij met kwade opzet in tegen het burgerbelang? 

Dit artikel legt uit wat er werkelijk aan de hand is. Het heeft ermee te maken dat onbetrouwbare gemeenten als het om het burgerbelang gaat drie processen door elkaar halen. Dat gebeurt dan in het gemeentebelang, niet in dat van de inwoners.


Zoekperiode bijstand: drie processen in onbalans

Het ene proces is het beperken van instroom in de bijstand, de andere twee het stimuleren van participatie en het bieden van inkomensondersteuning.

Hieronder gaan we in op de drie processen en beschrijven we hoe onbetrouwbare gemeenten aanvragers van algemene bijstand benadelen en schaden. Per proces noemen we ook de betrouwbare gemeenten die het burgerbelang wel vooropstellen.

Beperken van instroom

Dit proces is niet in het belang van de individuele aanvrager van algemene bijstand. Het levert dan ook een spanningsveld op met de andere twee processen die wel in burgerbelang zijn.

Het proces van instroombeperking is een gemeentebelang, dat is afgeleid van het collectieve maatschappelijke belang: minder mensen in de bijstand, betekent dat de maatschappij minder geld moet inleggen om uitkeringen te financieren.


Onbetrouwbare gemeenten 

Deze leggen de nadruk op dit proces van beperken van instroom. Zij zetten alles op alles om zo veel mogelijk aanvragers geen bijstand te verlenen of dit zo lang mogelijk uit te stellen. Hierbij schromen ze niet om middelen in te zetten die ervoor zorgen dat aanvragers afhaken, ook zij die echt bijstand nodig hebben en er ook recht op hebben.

Om niet onbetrouwbaar over te komen, veinzen ze dat het ze te doen is om het burgerbelang en onderbouwen dit met een omhaal van woorden. Dan lijkt het net alsof ze het goed voor hebben met hun inwoners en dat ze handelen in de geest van de Participatiewet.


Betrouwbare gemeenten

Zij verstaan de kunst om de nadruk te leggen op de andere twee processen en hebben begrepen dat dit automatisch leidt tot instroombeperking.

Eigenlijk zou het beperken van instroom dan ook geen proces moeten zijn. Bij het effectief en eerlijk stimuleren van participatie van aanvragers van algemene bijstand en adequate inkomensondersteuning gaat het vanzelf.

Dat zou ook voorkomen dat commerciële partijen verdienen aan instroombeperking, zoals ze ook al zo buitensporig doen aan uitstroom.

Stimuleren van participatie

Participeren is goed voor iedereen, ook voor de aanvrager van algemene bijstand. Wie kan werken, moet werken. Meedoen is altijd beter dat aan de zijlijn staan. Er moet wel sprake zijn van eerlijk loon naar werken. Daarbij gaat veel mis in allerlei verwerpelijke arbeidsconstructies.

Participeren is ook: het als aanvrager van bijstand aangesproken worden op eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid. Die benadering is een erkenning van de waarde die elk mens heeft, ook iemand die in een situatie terecht is gekomen van behoefte aan bijstand. Dat is nog steeds een respectabel persoon!

Wie om algemene bijstand komt vragen, is niet per definitie een onbetrouwbaar en afhankelijk kwetsbaar geval. 


Onbetrouwbare gemeenten

Deze leggen de nadruk op het andere proces instroombeperking en misbruiken de eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid door deze als argumenten te gebruiken om een onwettige zoekperiode op te leggen.

Voor de duur van die zoekperiode onthouden ze de aanvrager van uitbetaling van bijstand (of doet alsof men dit van plan is en dat is verwerpelijke manipulatie). Alleen bij aanvragers die jonger dan 27 jaar zijn, moet in de eerste 28 dagen bijstand wettelijk worden ontzegd.


Betrouwbare gemeenten

Zij doen een beroep op de eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van de aanvrager zonder een zoekperiode onwettig toe passen of met dat begrip te manipuleren. Dit doen zij door er simpelweg op te vertrouwen dat de aanvrager die deugden toont en/of begeleiden daarbij.

Een zoekperiode passen ze alleen toe bij aanvragers die jonger zijn dan 27 jaar omdat dit nu eenmaal in artikel 41 lid 4 van de Participatiewet zo is geregeld.

Inkomensondersteuning bieden

De algemene bijstand is niet bedoeld om als sociaal budget op de plank te laten liggen of om als buit voor het commerciële netwerk van adviespartners van de overheid te laten leegroven. Het is bedoeld voor mensen die (tijdelijke) inkomensondersteuning echt nodig hebben.

Gemeenten hebben de plicht om deze mensen onverkort en onverminderd onder de wettelijk gestelde voorwaarden toegang te geven tot dat sociaal budget. Daarbij is hoogte van de uitkering en de timing wettelijk vastgelegd. Bij die timing is de meldingsdatum heilig alsmede het automatisch te verstrekken voorschot.


Onbetrouwbare gemeenten

Deze proberen het recht op algemene bijstand te blokkeren en/of te vertragen voor het proces instroombeperking en om te besparen op uitbetaling van bijstand. Dit doen zij door obstakels op te werpen in de hoop dat aanvragers zo vroeg mogelijk afhaken en door met de meldingsdatum of datum aanvraag te sjoemelen. Dit heeft tot gevolg dat ook aanvragers die echt inkomensondersteuning nodig hebben sneuvelen. Dat leidt weer tot armoedeval en schuldenproblematiek. Uiteindelijk alsnog tot een hulpvraag bij dezelfde gemeente en die is dan veel groter dan de bijstandsbehoefte.


Betrouwbare gemeenten 

Zij begrijpen dat aanvragers van algemene bijstand zich met de inkomensondersteuning maximaal kunnen richten op (hernieuwde) arbeidsinschakeling. Zij begrijpen dat zorgen om geld de zoektocht naar werk verstoort. Zij weten ook dat mensen die door het niet krijgen van inkomensondersteuning in armoede, schulden en psychische problemen terecht kunnen komen en dat vanuit die situatie de weg naar werk en participatie nog moeilijker of zelfs onmogelijk wordt. Verstandige gemeenten beseffen dat ze dan juist vele malen meer geld kwijt zullen zijn en hun inwoners geen dienst bewijzen.

Bio:b moet de bokken en de schapen scheiden, het kaf van het koren

Met het project BurgerCertificering informatievoorziening online bijstandsaanvraag (Bio:b) wil BurgerkrachtCentraal de onbetrouwbare gemeenten (bokken, kaf) scheiden van de betrouwbare gemeenten (schapen, koren).

Dit doen we door elke online burgeronvriendelijke vermenging van bovenstaande processen op gemeentelijke websites te identificeren en onbetrouwbare gemeenten op de zwarte lijst te plaatsen.

Indicator is het gebruik van het woord 'zoekperiode' of 'wachtperiode'. Meestal is dit gebruik een reden voor alarm.

Een kanttekening:
Er zijn gemeenten die met oprechte bedoelingen aanvragers van bijstand een periode geven om zelf (zonder bemoeienis van de gemeente) te zoeken naar werk en mogelijkheden om geen beroep te hoeven doen op algemene bijstand. Prima, maar noem het geen zoekperiode of wachtperiode in combinatie met aanvragers van 27 jaar of ouder. Dat wekt verwarring en maakt verdacht.