Proefproces individuele inkomenstoeslag

Proefproces individuele inkomenstoeslag

Lab 055/0578

3 september 2019

Waarom is de kwestie rond de aanvraag van Ray Heijder voor de individuele inkomenstoeslag belangrijk? Om te beginnen natuurlijk voor hemzelf. Het gaat toch om een extraatje van € 341,-. Maar daar hebben we als groot publiek (dat niets heeft met die individuele burger) niet zoveel aan. Behalve dat we het leuk voor Ray vinden als het hem lukt of hem juist als profiteur zien als hij zijn zin krijgt.

Maar er speelt meer van een hoger belang. De casus legt (wederom) onzorgvuldigheid van de gemeente Apeldoorn bloot en een mogelijke fout in de Participatiewet die gerepareerd zou moeten worden. Naast het persoonlijke belang zien we dus een lokaal (gemeentelijk) belang en zelfs een landelijk belang.


Onzorgvuldigheid

Het is belangrijk dat werkprocessen bij gemeenten correct verlopen. Dat is in Apeldoorn voor verbetering vatbaar. Bij het aanvragen van de individuele inkomenstoeslag liep Ray Heijder tegen vreemde, kafkaëske situaties aan.

Online aanvragen niet mogelijk
Als inwoner van de gemeente Epe (Vaassen) is Ray Heijder gedwongen om de aanvraag bij de gemeente Apeldoorn in te dienen. Inwoners van Apeldoorn zelf kunnen de aanvraag online doen. Dit is een lichte vorm van rechtsongelijkheid die inwoners van de gemeente Epe (ook van de gemeente Brummen) beperkt in hun zelfregie (en zelfredzaamheid).

Geblunder bij toesturen aanvraagformulier
Vervolgens gaat de afwijkende procedure ook nog eens mis. Hoewel de functionaris aan de telefoon bij de gemeente Apeldoorn nadrukkelijk aan Ray Heijder vroeg of het een eerste aanvraag betrof, werd toch het verkeerde aanvraagformulier toegezonden (voor een herhalingsaanvraag).

Onjuist formulier geaccepteerd
Verontrustend is dat het foutieve formulier door Ray Heijder ontvangen, vervolgens ingevuld en ingezonden, zonder slag of stoot in behandeling werd genomen. Vanuit zorgvuldigheid had de gemeente Apeldoorn het formulier moeten weigeren (de aanvraag buiten behandeling moeten stellen wegens het niet op correcte wijze indienen) en alsnog het juiste formulier moeten toezenden.

Uit onze gegevens blijkt...
Hoewel Ray Heijder volgens zijn administratie nog nooit de individuele inkomenstoeslag heeft gehad, stelt de gemeente Apeldoorn: "Uit onze gegevens blijkt dat u het afgelopen jaar de individuele inkomenstoeslag hebt ontvangen."

De vraag is uit welke gegevens dat dan blijkt en wat er nog meer rondzweeft wat uit gegevens van de gemeente Apeldoorn blijkt, maar waar belanghebbende geen weet van heeft. Vooralsnog vindt Ray Heijder het erg verontrustend dat de gemeente Apeldoorn de gegevenshuishouding kennelijk niet op orde heeft.

Het bezwaar dat Ray Heijder heeft ingediend tegen het besluit om zijn aanvraag individuele inkomenstoeslag 2019 af te wijzen (en het eventuele beroep bij de rechtbank) zal behalve het alsnog binnenhalen van de € 341,- ook de genoemde onzorgvuldigheden aan het grotere licht moeten brengen. Of aanleiding zijn tot vervolgstappen daarvoor.


Fout in Participatiewet

Als grond voor afwijzing van de aanvraag individuele inkomenstoeslag 2019 werd gegeven dat Ray Heijder niet voldoet aan alle voorwaarden van de toeslag:

U heeft uitzicht op inkomensverbetering.

In het individuele geval van belanghebbende is het maar de vraag of deze grond terecht is aangevoerd. Een onderbouwing mist in elk geval, terwijl Ray Heijder in de overtuiging is dat hij elk denkbaar argument kan pareren. Hij is formeel in bezwaar gegaan tegen de beslissing.

In het volgende gedeelte van de Participatiewet zou wel eens een fout kunnen schuilen die voor reparatie vatbaar is:

Op een daartoe strekkend verzoek van een persoon van 21 jaar of ouder doch jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd, die langdurig een laag inkomen en geen in aanmerking te nemen vermogen als bedoeld in artikel 34 heeft en geen uitzicht heeft op inkomensverbetering, kan het college, gelet op de omstandigheden van die persoon, een individuele inkomenstoeslag verlenen.
Participatiewet artikel 36 lid 1

Een wet moet ondubbelzinnig kunnen worden uitgelegd. 'Geen uitzicht hebben op inkomensverbetering' kan problemen opleveren. Het is namelijk niet nader gedefinieerd in de Participatiewet. Op zich hoeft dat niet omdat de wetgever heeft voorgeschreven dat (onder meer) voor de individuele inkomenstoeslag elke gemeente regels vastlegt in een verordening.

Participatiewet
Artikel 8. Verordeningen uitkeringen

1 De gemeenteraad stelt bij verordening regels met betrekking tot:

a. het verlagen van de bijstand, bedoeld in artikel 18, tweede lid en de periode van de verlaging van de bijstand, bedoeld in artikel 18, vijfde en zesde lid;
b. het verlenen van een individuele inkomenstoeslag als bedoeld in artikel 36;

Het probleem doet zich voor dat gemeenten in de verordening ook geen definitie geven van wat geen uitzicht op inkomensverbetering is. Dit is vragen om:

- willekeur;
- misverstanden;
- ongelijke behandeling in gelijke gevallen.

BurgerkrachtCentraal, is het dan misschien een goed idee om de systeemverantwoordelijke (staatssecretaris Tamara van Ark) aan te schrijven?

Nee, zij zal waarschijnlijk als antwoord geven dat zij volledig vertrouwt op de gemeenten en dat zij hen niet in de wielen wil rijden bij de decentrale uitvoering van de wet. Hoogstens kunnen we bij haar nog afdwingen dat ze een berichtje stuurt naar de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) om er onder de leden eens aandacht voor te vragen. Maar dat is het maximaal haalbare.

Nee, ook hier weer: het bezwaar dat Ray Heijder heeft ingediend tegen het besluit om zijn aanvraag individuele inkomenstoeslag 2019 af te wijzen (en het eventuele beroep bij de rechtbank) zal behalve het alsnog binnenhalen van de € 341,- het probleem veroorzaakt door het niet definiëren van 'geen uitzicht hebben op inkomensverbetering' aan het grotere licht moeten brengen. Of aanleiding zijn tot vervolgstappen daarvoor.


Euro's