Armoede is een feest

Als je aan echte armoede denkt, zie je van die uitgemergelde, donkere kindjes met vliegen rond de mond en rijstbuikjes. Met vel over bot en korsten in de oogjes kijken ze zielig in de camera. Of beelden doemen op van een zwerver die doodstil tegen de pui van een gebouw ligt in een verteerde deken gehuld. Hutjes met daken van golfplaten geplakt tegen een berghelling of schots en scheef aan straten van modder bezaaid met troep. Her en der een broodmagere hond die snuffelt naar restjes. En een gezinnetje op een vuilnisbelt op zoek naar een klein wonder.

Dat is de extreme armoede waarvoor zangeres Rihanna aan onze minister Sigrid Kaag een bescheiden donatie van honderd miljoen euro heeft gevraagd. Dat klinkt onze bewindsvrouwe als muziek in de oren, zo lezen we. Vooral omdat het geld bedoeld zou zijn voor onderwijs als eerste stap in armoedebestrijding. Kennis trekt je uit de shit. De zangeres uit Barbados heeft kennelijk gevoel voor onze verhoudingen, want D66 waar Kaag toe behoort, is dé politieke partij van Nederland die onderwijs hoog op de agenda heeft staan.


Andere armoede

In eigen land kennen we ook armoede en je zou kunnen zeggen dat we het geld zelf hard nodig voor de bestrijding ervan. Maar onze armoede is van een heel ander soort. Bij ons is het noodzakelijk en wordt het gevierd. Het feestprogramma kennen we als 'armoedepact' en de feestcommissie bestaat uit gemeenten, maatschappelijke organisaties, gulle bedrijven en enthousiaste, vrijgevige burgers.

Uit niets blijkt dat er serieus werk wordt gemaakt om behoeftigheid in Nederland echt uit te bannen door de oorzaken weg te nemen. Sterker nog, armoede wordt bewust gecreëerd door de overheid met hulp van adviespartners en de commerciële incassopraktijk. Wat er wel gebeurt, is pappen en nathouden, het oeverloos, ad hoc en vluchtig inzetten op het tijdelijk verlichten van de pijn.


Gewenste armoede

In onderontwikkelde landen, de Derde Wereld en gebieden met oorlog komt de ellende voort uit schaarste. Daar is ongewenste armoede door te weinig schoon water, bijna geen eten en geen dak boven het hoofd. Bij ons is er een gewenste armoede en bestaat de misère ondanks overvloed.

Maar hoe kun je nou beweren dat we in Nederland ontberingen willen? Het antwoord daarop is even beschamend als onvoorstelbaar: we doen er niets tegen terwijl we het wel kunnen. Het is volstrekt onnodig dat er mensen in ons land lijden onder tekorten en daarom kan er maar één conclusie overblijven: onze situatie is inderdaad gewenst. Maar door wie dan?


We vieren de armoede: de voedselbank

Laten we eerst eens goed kijken naar een fenomeen dat we massaal niet in de gaten hebben, maar zich steeds vaker voordoet: dat vieren van de armoede. Misschien komen we dan langzaam in de buurt van het antwoord op de vraag waarom en door wie de toestand is gewenst.

Sta eens stil bij de voorziening die we kennen als de voedselbank. Het zou goed nieuws zijn als er een aantal van die uitgiftepunten voor de eerste levensbehoefte werden gesloten. Het omgekeerde is echter het geval. Telkens als er een vestiging wordt geopend of uitgebreid, wordt er een feestje van gemaakt. Een lintenknipper zoals een wethouder of andere hotemetoot houdt een speech en vervolgens wordt een een hapje en een drankje gedaan. Donateurs zoals bedrijven en welgestelde burgers krijgen een pluim en vrijwilligers een bos bloemen.

Geregeld gaat de uitbreiding van voedselbanken gepaard met een ludieke actie waarbij een notabele zich gedraagt als een debiel. Zoals in Lelystad wethouder Janneke Sparreboom. Op een antieke bakfiets reed zij om eetwaren aan voorzitter Jos Visser te overhandigen. Geweldig en hopelijk zal er ook in dit nieuwe pand net als aan de Asfaltstraat een 'goede tijd' aanbreken. Serieus? Een GOEDE tijd?

In oktober 2017 werd in Papendrecht de verhuisde voedselbank FEESTELIJK geopend. Daar mocht vertrekkend wethouder Rozendaal zijn laatste officiële optreden beleven, zijn afsluitende 'moment of fame'. Wat pas echt een mooi afscheid zou zijn geweest, was als hij de voedselbank had kunnen sluiten omdat deze overbodig was geworden.

En zo is het door heel Nederland geregeld dolle pret rond armoede.


NK armoede bereiken

Stichting Leergeld is ook niet vies van een festijn rond de instandhouding van armoede. Door het hele land vinden er presentaties plaats van acties die minder bedeelde kinderen helpen om zoals dat zo mooi heet mee te doen met de inclusieve samenleving. Elk kind doet mee! Een schoolspullenpasje hier en een kinderpakketje daar.

Vrolijke party's zijn superbelangrijk om de donerende bedrijven te paaien. Van de kindgelden van het Rijk alleen kan de armoede niet leven.

Ook een reden tot festiviteiten zijn de doorlopende nationale kampioenschappen arme kinderen bereiken. Dat is een sport op zich, want alle slimme informatiesystemen ten spijt, het schijnt een hele opgave te zijn om de arme sloebers op de radar te krijgen. Gek genoeg komen de papa's en/of mama's van de behoeftige kids lang niet allemaal uit zichzelf om hulp smeken. Tjonge, wat voor ouders ben je dan zeg!

Zelfs de gemeente Hengelo die beweert mensen in de bijstand actief te benaderen voor het verlichten van de gevolgen van armoede, stelt dat niet iedereen wordt bereikt. Hoe kan het toch dat kwetsbare mensen en hun kinderen zich kennelijk zo goed kunnen verstoppen? Is de leus 'Alle kinderen mogen meedoen' van Stichting Leergeld Nederland verkeerd? Dat 'mogen' is wellicht te vrijblijvend.

Maar goed, let's party als een vestiging van Leergeld x procent meer kids heeft mogen helpen. Het kan niet zo zijn dat het er minder worden hè? Dat zou een verkeerde beweging zijn en leiden tot verlaging van sponsoring door het Rijk en de gulle bedrijven.


Marshall plan

Misschien moeten we de vraag waarom er in Nederland gewenste armoede is en wie daar verantwoordelijk voor is nog maar even parkeren. Daarover schrijven zou toch door bijna niemand worden gepruimd en begrepen.

Maar wat zou er gebeuren als we de voedselbanken, Stichting Leergeld en alle andere lapmiddelen van de ene op de andere dag zouden stoppen?

Zouden er dan doden vallen? Ja, die kans is groot. Maar dan zal Rihanna zich haasten om een Tweet te sturen in de trant van:

Zeg Mark en Sigrid, lieffies laat die 100 miljoen maar even zitten!

Sterker nog, heel Hollywood en de Amerikaanse muziekindustrie zou Nederland een ruimhartig Marshall plan aanbieden.

Waarom? Omdat het rijke westen armoede viert zolang er geen doden bij vallen en het blazoen der welvaart niet wordt bevuild. Het moet wel leuk blijven en als muziek in de oren blijven klinken.

Opgenomen in:
Modermismen anno nu

Datum:
22 augustus 2018

Auteur:
Ray Heijder