Armoede kruipt omhoog

Zo'n 40 jaar geleden was armoede een ver-van-mijn-bed-show. Dat was de tijd waarin 'Kinderen voor Kinderen' in zuiver algemeen beschaafd Nederlands en met een rollende 'r' zongen dat een kind onder de evenaar meestal maar een bedelaar is. Maar de afgelopen jaren kruipt de armoede omhoog, zowel geografisch als demografisch. Dat betekent dat we in Nederland ook te maken hebben gekregen (en in toenemende mate zullen krijgen) met schrijnende toestanden.

De verraderlijke kruiperAls jij kind was in de jaren '80 dan moet je het nog kennen: de aar van gras die je stiekem bij een ander in de mouw liet glijden. Niet voor niets noemden we dat een 'kruiper': door onzichtbare weerhaakjes aan de haren van de aar kroop de gluiperd omhoog en veroorzaakte een irritante jeuk bij het slachtoffer.

Was jij de pineut dan duurde het eerst een tijdje voor je het in de gaten kreeg. Uiteraard zou je snel daarna wraak nemen met een tegenoffensief op de dader: gedroogde zaadjes uit een rozenbottel in zijn of haar kraag strooien. Dat was nog erger!


Geografische opmars

Net zo sluw als de aar van gras, kruipt armoede omhoog. Eerst geografisch van onder de evenaar nu ook bij ons in het rijke Nederland. Ja, daar in het zuiden is het altijd nog vele malen erger, maar de behoeftigheid rukt noordwaarts op. Arme mensen van daar komen hierheen om hun geluk te beproeven. Helaas nemen ze de ellende mee in hun bagage. Niet toevallig bestaat een groot deel van onze landgenoten die (ver) onder het bestaansminimum leven uit import.

Armoede is een beest dat nu bij ons de kop opsteekt en in de zuidelijke landen van Europa gevaarlijk met zijn staart om zich heen slaat. Daar is de situatie al erg verslechterd.


Maar ook demografisch

De geografische opmars van de armoede zouden we nog in de hand kunnen houden. Als welvarend volk zijn we zo krachtig dat we de geïmporteerde ellende uit het zuiden kunnen opvangen, zij het met enige moeite. Daar zijn we solidair en humanitair genoeg voor, in elk geval als zelf uitgeroepen hoogbeschaafden.

Net als in 'the eighties' toen we dachten dat het probleem vooral daar ver weg onder de evenaar lag en we zo gul doneerden bij nationale hulpacties op televisie, denken we ook nu in ons eigen land nog steeds dat het niet ons zelf aangaat. We zien dat er een zielig deel is hier in Nederland en ook nu zijn we barmhartig. We steken een helpende hand toe met financiële giften, morele steun aan voedselbanken, vrijwillige inzet voor Stichting Leergeld enzovoort.

We voelen wel de jeuk van die kruiper die 'armoede' heet, maar net niet irritant genoeg om te beseffen dat deze ons kan raken. Toch zal het steeds meer ook ons gaan treffen. Van jong tot oud en van lage klasse tot de Gewone Normale Nederlander.

De verarming slaat dus ook demografisch toe.


De gefaseerde weg omhoog

De aar van armoede vindt een gefaseerde weg omhoog.


Fase 1: geïmporteerde armoede
De laatste jaren wordt onze samenleving 'verrijkt' met de zielenpoten van onder de evenaar. Een bont gezelschap van echt behoeftige mensen en zogenaamde 'gelukzoekers' komt hierheen. Vanwege ons deugdzame karakter verwelkomen en steunen we ze. Soms leggen we ze in de watten door ze betere voorzieningen te gunnen dan onze eigen, inheemse landgenoten die om hulp vragen. Meer dan bed, bad en brood alleen! We stellen gemeubileerde huizen ter beschikking (soms zelfs villa's!) terwijl autochtone Nederlanders op straat worden gezet, onze studerende kinderen in kamertjes met schimmel 'survivallen' en daklozen als bushcrafter de bossen intrekken.

Helaas voor de nieuwkomers zal het een tijdelijk paradijs zijn, een kansencasino met beginnersgeluk. Zij zijn op termijn kansloos en zullen opnieuw de armoede gaan proeven. Bovendien zullen zij een bron van ergernis gaan vormen voor de autochtone bevolking die het steeds moeilijker krijgt.


Fase 2: inheemse armoedzaaiers
Onder het zogenaamde 'eigen volk' maken er steeds meer de armoedeval. Voordat ze daarbij te pletter slaan, komen ze terecht in ons beroemde, maar ook steeds meer beruchte, sociaal vangnet.

Dat lijkt een humane voorziening, maar dat is het niet. Er zal schuldenproblematiek ontstaan die steeds meer verslechtert door allerlei mensonterende maatregelen van de overheid en bedrijven. De afhankelijkheid en de daarmee mogelijk geworden onderdrukking van de burger neemt snel toe.

Armoedzaaiers? Ja we leren onder invloed van VVD'ers zoals Klaas Dijkhoff dat je oogst wat je zaait.

Als je armoede zaait, zul je die ook binnenhalen.

Het zijn mensen die op enig moment de verkeerde afslag hebben genomen en op een B-weg terecht zijn gekomen. Sommigen blunderen zo dat ze een doodlopende weg inslaan. Wel pijnlijk dat die brokkenpiloten ook kinderen krijgen die ze meesleuren in de ellende. Maar ook die hebben een eigen verantwoordelijkheid om iets van hun leven te maken. En de welwillende jeugd kan dat ook want we helpen ze met campagnes waarbij 'alle kinderen mee mogen doen in de inclusieve samenleving'.

Wat je startkwalificatie ook is, je kunt altijd 'held van de wil' worden!

Een speciale plek nemen de mensen met een aangeboren lichamelijke en/of geestelijke beperking in. Voor hen hebben we begrip omdat ze er minder aan konden doen. Maar ook van hen verwachten we dat ze vechten voor wat ze waard zijn, zeker met de fantastische hulp die we ze in samenwerking met sociale ondernemers aanreiken. Helaas denken we er inmiddels wel aan om financieel flink op ze te beknibbelen.

Ook een bijzondere en veel minder eerzame plek onder de inheemse armoedzaaiers is ingenomen door zij die in de bijstand terecht zijn gekomen. Als dat al lukt, want het wordt steeds strenger aan de poort. We zetten flink in op instroombeperkende maatregelen, wat ertoe leidt dat steeds meer aanvragers van 'gratis geld' voortijdig afhaken. Wat verder hun lot is? Joost mag het weten.


Fase 3: onderkant arbeidsmarkt
Inmiddels heeft de kruipende opmars van de armoede de onderkant van de arbeidsmarkt bereikt.

Wie vinden we daar zoal?

  • Laaggeschoolden met een echte baan tegen een karig loontje
    Als je niet genoeg je best hebt gedaan op school (of gewoon niet kon meekomen), dus eigenlijk niet zo'n beste startkwalificatie hebt, moet je dankbaar zijn dat je überhaupt een baantje hebt. Het had erger gekund, kijk maar naar die zielige lui in de bijstand! Het karige loontje moet je niet zien als een probleem, maar als een uitdaging. Wist je bijvoorbeeld dat je van meer regelingen gebruikt kunt maken dan je denkt? Als het echt niet gaat, mag je tegenwoordig zelfs ook naar de voedselbank!


  • Mensen met een beperking met een echte baan tegen een karig loontje
    De overheid heeft enorm haar best gedaan om jou ook mee te laten doen met de inclusieve samenleving. Een handicap? Dat hoeft dus geen belemmering te zijn. En laat jij dat nou zelf ook vinden, want er is ook volgens jouw eigen mening geen reden om jou als onvolwaardig te zien. Het Rijk heeft de zogenaamde Banenafspraak gemaakt met ondernemend Nederland en doet samen met gemeenten en andere overheden bovendien zelf mee met het creëren van aangepaste werkplekken voor mensen zoals jij. Oké toegegeven, het wil nog niet helemaal vlotten, maar het heeft de aandacht.En ja, dat drempeltje 'loondispensatie' is even lastig, maar we vullen de boel natuurlijk aan als je tekort komt. Want dit zei staatssecretaris Tamara van Ark in de Kamerbrief van maart 2018:

    Werk biedt bestaanszekerheid voor mensen, ook voor mensen met een arbeidsbeperking. Werk is de beste remedie tegen armoede, schulden en sociale uitsluiting. Werk levert sociale contacten op en ook kansen op persoonlijke ontwikkeling. En werk hangt positief samen met gezondheid en geluk.


  • Bijstandsgerechtigden die deels aan het sociaal vangweb (eigenlijk vangnet) wisten te ontsnappen
    Goed bezig bijstandsgerechtigde! Jij wel! We hebben het toch steeds tegen jou en je lotgenoten gezegd? Waar een wil is, is een weg. Het is dan wel zo dat je weinig meer krijgt dan een uitkering en in voorkomende gevallen van te weinig inkomsten vullen we je hongerloontje aan tot bijstandsniveau.Jij bent in elk geval wel iemand die kansen ziet. Knap, je hebt de B-weg of zelfs die doodlopende weg weten te verlaten en hebt de oprit naar de snelweg ontdekt en genomen. Ja, dan moet je op de uitvoegstrook even op gang komen, maar de overheid helpt je daarbij. Zodra jij jouw arbeidsritme weer op peil hebt, je werknemersvaardigheden weer helemaal toppie zijn en je baas (of een andere werkgever) jouw talenten ziet, zeggen we je bij de sociale dienst helemaal vaarwel en wensen we je een glansrijke carrière toe met een echte, goedbetaalde droombaan. Nu nog even op een houtje bijten? Dat hoort erbij. Dat heet investeren in jezelf.


  • Bijstandgerechtigden die ooit kans maken op een echte baan
    Tsja, met jou wil het nog niet zo vlotten. Je moet dan ook van ver komen. Je hebt geen startkwalificatie (geen opleiding) of je bent er veel te lang uit geweest voordat je weer vooruit te branden was en het kwartje bij je viel dat het toch echt van jezelf af moet komen. In het kader van zelfredzaamheid zeg maar.Maar ook voor jou is het niet te laat, te meer omdat de economie er rooskleuriger voor staat dan ooit tevoren. Een arbeidsmarkt met werkgevers die schreeuwen om medewerkers lonkt ook voor jou. Maar... dan moeten we wel aan jouw attitude sleutelen. Je kunt niet verwachten dat je direct een betaalde baan krijgt. Kijk, dat 'gratis geld' aanvragen bij je gemeente ging destijds nog vrij simpel. Dat is overigens nu niet meer zo: werk gaat voor uitkering!Je moet op een andere manier tegen de realiteit aan gaan kijken: aanpakken wat je aanpakken kan. Er zijn veel mensen die in dezelfde situatie zaten als jij en voor hen was het ook niet zo heel logisch dat ze ooit hun droombaan zouden vinden. Waar ze zich uiteindelijk mee hebben onderscheiden, is DOEN!Dat kan ook eerst vrijwilligerswerk zijn. Aanpakken vergroot jouw kansen gigantisch. Wil jij nu gelijk verbetering van je beroerde financiën? Joh, prik daar nou eens doorheen. First things, first! Zet een streep onder je ellende en leef!

Fase 4: de Gewone Normale Nederlander
Of die echt bestaat en wanneer je daartoe behoort, is nog gissen. Het is de uitvinding van liberaal Mark Rutte en volgens zijn partijgenoot Klaas Dijkhoff het 'goede volk'. Daarvoor doet de VVD het vooral allemaal, zegt Klaas. De Gewone Normale Nederlander die het verdient. Als jij jezelf niet herkent in de onfortuinlijke mensen van fase 1 tot en met fase 3, dan zou je wel eens zo'n GNN'er kunnen zijn.

De samenleving drijft op de GNN'ers en voorlopig zal de armoede nog niet onder hen toeslaan. Hoewel... het is oppassen geblazen dat deze kurk niet toch binnenkort uitdroogt. De bedreiging komen namelijk uit verschillende hoeken.

Wat denk je van de bekostiging van fase 1 tot en met 3? De belastingdruk op de GNN'ers zal daarvoor fors toenemen. Het zogenaamde sociaal domein is een enorm financieel debacle geworden.

Bedenk daarbij dat dit gebied de grootste kostenpost bij elke gemeente is en je snapt dat er reden tot paniek is.

In het sociaal domein vinden we de Participatiewet (werk en inkomen), de Wmo (maatschappelijke ondersteuning waaronder thuiszorg), Jeugdhulp en Passend Onderwijs. Je moet stekeblind zijn of een hardnekkige wegkijker om niet in de gaten te hebben hoe slecht het gaat op al deze sociale gebieden.

En dat is nog niet alles, want er komen meer 'uitdagingen' aan. We vallen dan wel massaal over de geplande afschaffing van de dividendbelasting, maar dat is nog maar een peulenschil en een afleidingsmanoeuvre.

Deze donkere wolk doet ons ook vrezen: de energietransitie. Langzaam worden de contouren duidelijk van deze zware opgave die vooral werkend Nederland voor de kiezen krijgt.

Bij deze fase hoort ook het uitkleden van de banen van de Gewone Normale Nederlander. Dat gebeurt door het zogenaamde jobcarving. Hierbij worden werkzaamheden uit bestaande banen gehaald om er nieuwe mogelijkheden te scheppen voor mensen die langs de kant staan.

Dit wordt ook weer met een mooi verhaal gebracht: de opgeschoonde jobs zouden er hoogwaardiger door worden. Deze ontwikkeling zal ertoe leiden dat werkzoekenden goedkoop als werkslaven in eenheidsbaantjes kunnen worden gezet. En zij die denken in hun van vervelende activiteiten verloste banen veilig te zitten, komen bedrogen uit en verliezen hun mooie baan vroeg of laat. Daarna lopen ze grote kans te worden ingezet op de gecreëerde simpele baantjes, al dan niet na eerst via de WW in de bijstand terecht te zijn gekomen. Uiteraard tegen een veel lager loon (verkapte loondump).

Gewone Normale Nederlander, voel je 'm al en begint het al bij je te jeuken?

Die kruiper van armoede, de aar die zich zelfs naar binnen kan vreten.

Opgenomen in:
Modermismen anno nu

Datum:
28 augustus 2018

Auteur:
Ray Heijder