Tik op de vingers

Als burger wordt een onbesproken gedrag van je verwacht. Zeker als je aanspraak maakt op sociale voorzieningen zoals een bijstandsuitkering. Maak je een fout, dan ben je direct een fraudeur. Dan kom je niet weg met een draai om je oren. Nee dan wordt de verstrekte hulp ingetrokken en wordt jou een fikse boete opgelegd. Veel mensen die dat overkomt, komen daardoor in de armoede en schuldenproblematiek waar ze nooit meer uitkomen.

Maar overheden zoals gemeenten kunnen fouten maken bij de vleet en krijgen hoogstens een tik op de vingers. Keer op keer komen ze ermee weg. Hoe is dat toch mogelijk?


Nepbescherming

Het volk krijgt vele vormen van nepbescherming om het niet in opstand te laten komen. Een heel arsenaal aan bijzondere personen en organisaties staat klaar om zogenaamd de burgers te behoeden voor misstanden. Ze houden alles voor ons in de gaten: waakhonden, inspecties, ombudsmannen en toezichthouders.

De massa gelooft erin en heeft veel respect voor deze personen en organisaties. Het komt bij bijna niemand op om te twijfelen aan de betrouwbaarheid. Waarom zou je?

Maar het is helaas mosterd na de maaltijd die de 'beschermers' ons serveren en ook nog eens zonder smaak en pit, dus zonder effect. Daar betalen we dan wel de hoofdprijs voor, want het zijn dure professionals die voor ons paraat staan. Ook de organisaties van waaruit ze opereren, kosten bakken met geld en dan hebben we het nog niet over de prijs van het commerciële adviesnetwerk dat wordt ingeschakeld voor het verrichten van onderzoek en het opstellen van lijvige rapporten.

We betalen ons scheel aan bescherming en dan hebben we nog steeds niets. Wat heb je aan een waakhond die zonder aan te slaan boeven binnenlaat en achteraf samen met jou sip naar het lege huis zit te staren?


Onacceptabel en zo

Nationale Ombudsman: onbegrijpelijk en onacceptabel dat...

Reinier van Zutphen, de Nationale Ombudsman grossiert met zijn organisatie in standaard leuzen. Eens in de zoveel tijd drijft hij een braakbal uit via de media. We lezen dan dat klachten of signalen van burgers aanleiding waren voor een diepgaand onderzoek. De Nationale Ombudsman komt er steeds achter dat er inderdaad veel loos is, zet dat in een alarmerend rapport en maakt dit met een boel tamtam openbaar.

Reinier van Zutphen doet het goed in het spel van de emocratie, want steevast staat hij perplex. Onbegrip slaat hem telkens om het hart en natuurlijk vindt hij het keer op keer volstrekt onacceptabel.


Verontrust, bezorgd en harde kritiek

De inspecties van de overheid gedijen ook goed in de emocratie. We hebben er niet zoveel aan, maar ze zijn om de haverklap verontrust en bezorgd. Ze blijven hierbij doorgaans papieren tijgers die lang passief blijven. Pas als een gevaarlijke toestand al ver heen is, gaat men over tot een soort van ingrijpen. Meestal zijn overheidsinspecties eigenlijk alleen maar goed in het gemeenten (en ander overheden) argumenten in handen geven om maatregelen te treffen. Een 'assist' heet dat in de voetballerij.

We zien dit veel in de zorg. Daar brult de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) geregeld zeer bezorgd, stelt zorginstellingen onder verscherpt toezicht en deelt standjes uit. Vervolgens komt er een proces op gang waarin bij een groot deel van die zorginstellingen door de bemoeienis van de inspectie er juist meer de klad in komt. De klandizie zakt in, medewerkers raken in paniek en vertrekken, de service daalt, risico's nemen toe en de financiën storten in. Uiteindelijk leidt dat tot een finaal, vernietigend verdict van de IGJ, wat voor de overheid het startsignaal is om de zorginstelling de nek om te draaien. Die hangt dan al met een paar vingers aan de rand van de afgrond.

Nog een voorbeeld van een inspectie die tandeloos opereert, is de Inspectie SZW ressorterend onder het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ook deze toezichthouder is aan de lopende band verontrust en bezorgd. Maar het levert daarnaast ook uitbundig harde kritiek. Dit is een katalysator (een wake-up-call) voor de Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV) en de Socialistische Partij (SP) om zich er ook hartstochtelijk mee te gaan bemoeien. Er volgen protestacties door het hele land en in Den Haag vliegen de Kamervragen in het rond. Ook dat kost allemaal geld. Veel geld!

Maar al die verontrusting, bezorgdheid en harde kritiek ten spijt, wat verandert dit ten gunste van de burgers? Bar weinig!


Burger de pineut

In al het geweld van zogenaamde bescherming en toezicht wordt de samenleving voor de gek gehouden en betaalt een hoge prijs. Maar de gedupeerde, individuele burger is nog wel het meeste de pineut. Die blijft bij elke constatering berooid achter.

Het is ontzettend frustrerend en meestal verwoestend als je als getroffen burger gelijk krijgt, maar dat verder geen opvolging krijgt. Wat je wilt als je benadeeld bent, is compensatie. Die krijg je bijna nooit, hoe zeer ook is gebleken dat wat er is gebeurd niet door de beugel kan. Zelfs als er wetten met voeten zijn getreden door de overheid, heb je als individu het nakijken. Van jou wordt verwacht dat je een streep zet onder wat jou is overkomen en positief naar de toekomst kijkt. Wie altijd maar terugkijkt, komt geen stap verder heet dat dan.

Het verdient zeker niet de schoonheidsprijs!

Wat heb je daaraan als je veel geld en/of zorg bent misgelopen?

Het had anders gemoeten!

Ook daarvoor koop je niets als berooid individu en probeer maar eens bij schuldeisers weg te komen met de opmerking dat het anders had gemoeten.

Oké, dan maar denken dat jij hebt moeten lijden om het voor anderen beter te maken. Sorry, dat is een verkeerde gedachte. Die zou opgaan als hetgeen jou is overkomen als een 'lesson learned' wordt gezien die aanleiding geeft tot het doorvoeren van verbeteringen. Nu men heeft vastgesteld dat wat jou is aangedaan niet correct is, zou je verwachten dat er een beleidswijziging wordt doorgevoerd of andere maatregelen worden getroffen. Als dat zou gebeuren, heb jij tenminste niet voor niets geleden.

Helaas pindakaas! Wat er wordt geleerd van jouw ellende, wordt zelden verwerkt in beleid. De volgende burger is meestal al aan de beurt om te worden benadeeld. Te veel anderen hebben daar namelijk een belang bij en dat is het hele eieren eten. Zo zit het dus in elkaar.

 

Opgenomen in:
Modermismen anno nu

Datum:
17 augustus 2018

Auteur:
Ray Heijder