Behoorlijkheid en individuele inkomenstoeslag

Observatie

Behoorlijkheid en de individuele inkomenstoeslag

15 juni 2019 | De individuele inkomenstoeslag is een graadmeter voor de behoorlijkheid van een gemeente. Anders dan bij de voorloper ervan, de langdurigheidstoeslag, hebben gemeenten eigenlijk te veel vrijheden in de uitvoeringspraktijk.

Er zijn gemeenten die al de grootste moeite hebben om glasheldere en dwingende wetgeving na te leven. Niet zelden overtreden ze deze brutaal en komen daar nog vaak mee weg ook.

Kun je nagaan hoeveel te meer ze in de fout kunnen gaan met ze zoveel vrijheden zoals bij de individuele inkomenstoeslag!


Gemeenteraad bepaalt de regels

De Participatiewet spreekt over de individuele inkomenstoeslag:

Artikel 36. Individuele inkomenstoeslag, lid 1:

Op een daartoe strekkend verzoek van een persoon van 21 jaar of ouder doch jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd, die langdurig een laag inkomen en geen in aanmerking te nemen vermogen als bedoeld in artikel 34 heeft en geen uitzicht heeft op inkomensverbetering, kan het college, gelet op de omstandigheden van die persoon, een individuele inkomenstoeslag verlenen.

Opmerkelijk is dat het hier anders is dan bij het voorschot op de bijstand. Het voorschot behoeft volgens artikel 52 door de belanghebbende niet te worden aangevraagd, maar moet automatisch worden verstrekt door de gemeente.
De individuele inkomenstoeslag is wel op aanvraag.

Verder valt op dat de Participatiewet hier geen exacte duiding van 'langdurig' en 'laag inkomen' geeft. Hierdoor ontstaat het eerste risico op gemeentelijke (lokale) willekeur. Vervolgens neemt het risico toe door 'KAN het college ... verlenen'. Dus 'kan' en niet 'moet'.

De individuele inkomenstoeslag is één van de onderdelen waarvoor via gemeentelijke verordening lokale regels moeten worden vastgesteld.

Dat moet de gemeenteraad doen volgens de Participatiewet, artikel 8 lid 1 onderdeel b:

De gemeenteraad stelt bij verordening regels met betrekking tot het verlenen van een individuele inkomenstoeslag als bedoeld in artikel 36


En dan nog de uitvoering!

Belanghebbende inwoners zijn dus om te beginnen afhankelijk van de mate van behoorlijkheid van hun gemeenteraad.

Maar daarmee zijn we er nog niet. Het college en de ondersteunende ambtelijke organisatie moet de regels ook nog behoorlijk uitvoeren.

Veel onzekerheden dus bij de vraag of het allemaal wel goed komt. Hoe dat per gemeente gaat, is niet zomaar vast te stellen. Een eerste stap in het onderzoek naar behoorlijkheid is inventariseren wat elke gemeente over de individuele inkomenstoeslag vertelt op de gemeentelijke website. Dat onderzoek doen we eerst. Daarna zullen we onderzoeken wat er in de verordeningen staat.