Burger u dient de wet te kennen

Vrouwe Justitia

Burger u dient de wet te kennen

28 juni 2019 | In de communicatie met je gemeente, maar ook tijdens een zitting bij de rechtbank kun je op willekeurige momenten worden geconfronteerd met de uitspraak: 'u dient als burger de wet te kennen'. Daar zegt men nogal wat. Het klinkt als een opdracht en is het ook. Maar is deze wel naar redelijkheid uitvoerbaar? Is het een 'mission impossible'. Ja, dat is het, een onmogelijke missie!

Zou je er als burger wel in slagen, dan zit het wel goed met het behalen van je rechten en kun je bovendien gelijk aan de slag bij je gemeente als juridisch medewerker bij de afdeling 'veiligheid & recht', als jurist of advocaat en zelfs als rechter!


Dé wet bestaat niet!

Dé wet die je als burger dient te kennen, bestaat eigenlijk niet. Je zult meerdere wetten moeten doorgronden alvorens je als een kleine David het op kunt nemen tegen de reus Goliath. Gaat het bijvoorbeeld om een kwestie op het vlak van werk en inkomen, dan ben je er niet met alleen de Participatiewet. Welke burger denkt eraan om ook de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (wet SUWI) erbij te pakken?

Kom je op het vlak van bezwaar maken en/of beroep aantekenen, dan moet je ook nog eens de Algemene wet bestuursrecht (Abw) doorspitten. En is er een verdiepingsslag nodig van bestuursrecht naar burgerrecht (civiel recht) dan is het verplichte huiswerk om het relevante deel van het Burgerlijk wetboek te doorgronden.

En het kan zomaar dat je meer aangrenzende wetten erbij moet betrekken.

Oh ja, vergeet niet de zogenaamde jurisprudentie die door gerechtelijke uitspraken is ontstaan naast de wetten. Die is beschikbaar, maar dat is nogal zware kost. Zeker voor de burger.

Maar goed, stel dat je een eerzame, gemotiveerde, doortastende, vastberaden, wilskrachtige en vooral zelfredzame burger bent, ben je er dan?


Lokale wet- en regelgeving

We zijn nog niet bij huis. Nog lange niet, nog lange niet!

Gemeenten hebben bij de uitvoering van de landelijke wetten zowel de plicht als de vrijheid om op onderdelen lokale wet- en regelgeving vast te stellen. Dat gebeurt in gemeentelijke verordeningen, beleidsregels, gemeentebrieven enzovoort. Deze 'bijgebouwen' aangebouwd tegen de wetten, maken het nog ingewikkelder voor de burger die de wet dient te kennen.

Maar, je hebt het nog steeds zelf in de hand, want net als de wetten (en jurisprudentie) is de lokale wet- en regelgeving openbaar. Je kunt er dus bij.

Okay, je bent heel wat koffiekannen en pepmiddelen verder na het uitpluizen van de maaksels van gemeenten. Ben je er dan nu wel?


Geheimenissen

Tot nu toe had je zelf grip op de situatie en kunnen de gemeente en de rechter inderdaad van je verlangen dat je de wet dient te kennen, hoe moeilijk dat ook is.

Kom op, jij hebt toch wel alles over voor goed burgerschap?

Maar nu wordt het geheimzinnig en schier onmogelijk om te voldoen aan de opdracht.

Vanaf hier heb je het als burger niet meer zelf in de hand en ben je afhankelijk van de genade van je gemeente.

Het begint met interne werkinstructies die uitvoerende, behandelende gemeenteambtenaren hanteren. Daar kun jij als burger niet bij. Daarvan krijg je alleen mondjesmaat iets onder ogen afhankelijk van de mate van willekeur van je gemeente en zelfs verschillend per functionaris die je treft. Veel hangt ook af van jouw houding. Zo krijg je doorgaans meer te zien als je een onderdanige, afhankelijke opstelling hebt en veel minder als je zo'n 'kritische patiënt' bent die al van alles (dankzij internet en medische boeken) denkt te weten als hij bij de dokter komt. Als je te bijdehand doet, dan zoek je het ook maar lekker zelf uit.

Een nog grotere geheimenis voor de burger vormen de informatiesystemen die gevuld zijn door partijen zoals Schulinck (onderdeel van het beursgenoteerde Wolters-Kluwer) en Stimulansz. Zij leveren (niet gratis!) kennisbanken, modules en advies aan gemeenten. Verboden materiaal voor burgers!

Door deze geheimenissen is het echt niet meer te doen om te voldoen aan 'de burger dient de wet te kennen'.