Doet Zwolle een beetje uitz(w)onderlijk?

Doet Zwolle een beetje uitz(w)onderlijk?

15 september 2019

We hebben recentelijk al vastgesteld dat bij de uitvoering van artikel 36 van de Participatiewet de gemeente Zwolle het een beetje anders doet. Dit is in dit geval niet positief. De alleenstaande ouder die op een langdurig een laag inkomen leeft, krijgt slechts € 50,- individuele inkomenstoeslag. De gemeenten in de wijde omtrek zijn zo'n tien keer ruimhartiger met bedragen rond de € 500,-

Het argument dat de gemeente Zwolle gebruikt om dit te rechtvaardigen, laten we hier even voor wat het is, maar vinden we verwerpelijk. Als het dat niet zou zijn, zouden alle andere 354 gemeenten het voorbeeld moeten volgen. Gelukkig gebeurt dat vooralsnog niet en zijn alleenstaande ouders elders in Nederland zelfs een stuk beter af dan hun stadsgenoten in een andere leefsituatie met de individuele inkomenstoeslag.

Bij en nadere observatie van de uitvoering van de individuele inkomenstoeslag door gemeente Zwolle lopen we tegen nog een vreemde handelswijze aan: ze bemoeit zich uitz(w)onderlijk ingrijpend met de besteding van de toeslag.


Vrij besteedbaar

Bij de meeste gemeenten zien we dat ontvangers van de individuele inkomenstoeslag vrij zijn in de wijze waarop ze het geld besteden. Op de gemeentelijke website wordt dat specifiek vermeld. In de buurt van Zwolle bijvoorbeeld in Ommen:

U hoeft niet te laten zien waar u de individuele inkomenstoeslag aan uitgeeft. Het geld is een 'extraatje'.

Of in het nabij gelegen Staphorst:

U kunt de toeslag vrij besteden.

De gemeente Zwolle schrijft op z'n minst betuttelend (maar je kunt het ook als intimiderend zien):

Belangrijke spullen die lang meegaan
Het geld is bedoeld om spullen te kopen of te vervangen die noodzakelijk zijn in huis. Belangrijke spullen die langere tijd meegaan (duurzame gebruiksgoederen). Zoals een bankstel, koelkast of wasmachine. U kunt het geld ook gebruiken om gordijnen of vloerbedekking te kopen.

Zwolle wil niet dat je met het geld iets buitenshuis gaat doen en wat niet iets wat niet duurzaam is.

Dus geen leuk uitstapje (met de kinderen) of jezelf niet eindelijk eens een keertje laten verwennen in de sauna. Laat staan een keertje naar een prostitué of naar het staatsbedrijf(!) Holland Casino.


Waar halen ze het vandaan?

We denken misschien dat gemeenten bij het informeren op hun websites hun uiterste best doen en dat daarvoor vooral communicatiemedewerkers aan de slag zijn die bepalen wat er online komt te staan. Dan zitten we ernaast. Er zit een doordachte strategie (het beleid) achter die bepaalt wat wij mogen zien en hoe. Daarom zijn wij van BurgerkrachtCentraal ook zo gedreven bij het beoordelen van online informatie terwijl er mensen zijn die vinden dat wij overdrijven over het belang daarvan. "Je kunt ze toch ook gewoon even bellen?" horen we vaak. Of: "Als het eenmaal zover is, worden de mensen wel tijdens een informatiebijeenkomst of door hun contactpersoon bijgepraat."

Maar het gaat ons om de transparantie en controleerbaarheid van de overheid. Net zoals het spreekwoord "De ogen zijn de spiegels van de ziel" geldt:

De gemeentelijke website is een graadmeter voor het sociale, publieksvriendelijke karakter van een gemeente.

De doordachte strategie (het beleid) kunnen we terugvinden in de zogenaamde decentrale wet- en regelgeving. Je kunt hierbij denken aan officiële stukken zoals de verordening, de (nadere) beleidsregel en het Gemeenteblad. Je vindt deze per gemeente terug via de zoekdienst van de overheid, bijvoorbeeld op:
https://www.overheid.nl/berichten_over_uw_buurt_uitgebreid_zoeken

Als je er een beetje een handigheid in hebt, kom je ook een stuk verder met Google.


Wat is normaal? Vrij besteedbaar!

Normaal is wat de meeste gemeenten doen en dat is de individuele inkomenstoeslag beschouwen als vrij besteedbaar beschouwen. Dat baseren zij niet op artikel 36 van de Participatiewet en niet op hun verordening individuele inkomenstoeslag. Maar waarop dan wel? We hebben geprobeerd om dit uit te vinden en we denken dat het dit is.

We moeten ervoor kijken in de (nadere) beleidsregels die gemeenten opstellen voor iets anders, namelijk de bijzondere bijstand.

Dan komen we de term 'draagkracht' tegen. Bijzondere bijstand wordt verleend met inachtneming van de draagkracht van de belanghebbende en, indien van toepassing, zijn gezin. Draagkracht wordt gevormd door het inkomen en het vermogen van de belanghebbende. Bij landelijke wet en nadere lokale regelgeving wordt bepaald welke vormen van inkomen en vermogen (en welke hoogte) worden meegenomen in die draagkracht.  Dat betekent dat er ook vormen en bedragen van inkomen en vermogen worden uitgesloten.

Normaal is dat gemeenten de individuele inkomenstoeslag NIET in beschouwing nemen in de draagkracht. Dat is volgens ons de grond op basis waarvan zij aangeven dat de individuele inkomenstoeslag vrij te besteden is.

We zien dan (meestal in de nadere beleidsregels of het Gemeenteblad) een passage staan zoals:

De individuele inkomenstoeslag wordt bij de vaststelling van de draagkracht niet in aanmerking genomen.

Dat leidt dan vaak tot de mededeling op de gemeentelijke website over het vrij kunnen besteden van de toeslag.


Zwolle: abnormaal!

De gemeente Zwolle doet het compleet anders. Veel asocialer, niet alleen op de website want dat is alleen nog maar het oog van de gemeentelijke ziel.

Ook in de lokale wet- en regelgeving is een en ander vastgelegd.

Daarin wordt voor Zwollenaren de individuele inkomenstoeslag bij de vaststelling van de draagkracht NIET buiten beschouwing wordt gelaten. Sterker nog: de gemeente Zwolle neemt dit extraatje juist wel heel naargeestig en uitdrukkelijk (maar ook verstopt) mee!

We raadplegen:
Beleidsregel bijzondere bijstand duurzame gebruiksgoederen en overige inrichtingskosten gemeente Zwolle 2018
(pdf download)

De individuele inkomenstoeslag is een middel om te reserveren voor de aanschaf, reparatie en/of vervanging van duurzame gebruiksgoederen en of overige inrichtingskosten.
Artikel 2 lid 2

Ten opzichte van het gangbare beleid onder gemeenten, verzint de gemeente Zwolle hier een bestemming voor het middel, namelijk dat het geld is om opzij te leggen als reservering specifiek voor duurzame gebruiksgoederen of overige inrichtingsgoederen.

De kosten voor de aanschaf, reparatie en of vervanging van duurzame gebruiksgoederen en overige inrichtingskosten behoren tot de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan waarin voorzien kan worden vanuit het aanwezige vermogen, inkomen ter hoogte van de bijstandsnorm en/of de individuele inkomenstoeslag.
Artikel 4 lid 1

Gemeente Zwolle stelt dat het extraatje moet worden aangewend voor een specifiek doel.

Er kan bijzondere bijstand worden verleend voor duurzame gebruiksgoederen en/of overige inrichtingskosten als de kosten zich voordoen, bijzonder zijn, noodzakelijk zijn, er geen voorliggende voorziening is, en de kosten niet door aanvrager zelf kunnen worden voldaan uit reserveringscapaciteit, draagkracht of individuele inkomenstoeslag.
Artikel 4 lid 1

De verlening van de bijzondere bijstand wordt hier gekoppeld aan de wijze van besteding van de individuele inkomenstoeslag.

Het al dan niet verlenen van bijzondere bijstand wordt hier verbonden aan de wijze van besteding van de individuele inkomenstoeslag.

Tot een situatie van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid worden gerekend:
a. niet of onvoldoende reserveren, terwijl de mogelijkheid daartoe wel aanwezig was of is;
b. niet of onvoldoende reserveren voor inrichtingskosten door iemand die vanuit het ouderlijk huis of studentenhuisvesting voor het eerst zelfstandig gaat wonen;
c. onjuist besteden van de individuele inkomenstoeslag;
d. als de kosten het gevolg zijn van het niet verzekerd zijn, in situaties waarin het algemeen gebruikelijk is dat men zich hiervoor verzekert;
e. als de noodzaak tot de aanschaf, reparatie en of vervanging, het gevolg is van onoordeelkundig gebruik;
f. het niet voldoen aan de verplichtingen van de oriëntatieperiode.
g. als sprake is van andere omstandigheden die belanghebbende en of diens partner zijn aan te rekenen;
Artikel 4 lid 1

Hier gaat de gemeente Zwolle nog een stap verder. Het verwijt van een gemeente ten aanzien van een tekortschietend besef van verantwoordelijk is vrij stevig en heeft voor belanghebbende (ingrijpende) gevolgen, zoals het niet krijgen van bijzondere bijstand. Of het wel krijgen, maar dan als terug te betalen lening in plaats van om niet.

Wat hier wordt gesteld, is dat er sprake kan zijn van onjuist besteden van de individuele inkomenstoeslag. Dat staat haaks op de gangbare vrijheid van besteding van de toeslag.

Uitsluitend de noodzakelijke kosten voor aanschaf of reparatie van duurzame gebruiksgoederen en overige inrichtingskosten die meer bedragen dan de reserveringscapaciteit, individuele inkomenstoeslag en draagkracht komen voor vergoeding in aanmerking.
Artikel 8 lid 1

Hierin zit verstopt dat de individuele inkomenstoeslag geacht wordt te zijn gebruikt voor duurzame gebruiksgoederen of overige inrichtingskosten.


Voorleggen aan de Zwolse politiek

Wij vinden de afwijking van beleid en uitvoering van de gemeente Zwolle zorgwekkend en gaan er speciale aandacht van de Zwolse politiek voor vragen. We zullen daarover we hier nog nader publiceren.


Geld

Reacties zijn welkom

Ze worden eerst gecontroleerd door BurgerkrachtCentraal voordat ze zichtbaar worden.

Geen zorgen, jouw e-mailadres wordt niet getoond op de website en door BurgerkrachtCentraal niet aan derden verstrekt.

Plaats een reactie