Nieuwe paniek in de zorgtent

Paniek

Observaties > Nieuwe paniek in de zorgtent?

17 maart 2019 | Wie een beetje oog heeft voor nieuwsberichten uit het sociaal domein kan het niet zijn ontgaan dat er een nieuwe golf van onheilsberichten over de zorg spoelt. Nu betreft het 'Beschermd wonen', 'Maatschappelijke opvang' en 'Wmo 2015 begeleiding' (BWMOBG). Wat is er aan de hand en is er reden tot paniek? Is het nodig dat gemeenten overstuur raken en dat wethouders zich rot schrikken? En bovenal: moeten we ons als burgers druk gaan maken hierover?

Opmerking:
Wmo 2015 begeleiding omvat de taken van gemeenten voor begeleiding, dagbesteding en logeeropvang (onderdeel van de integratie-uitkering sociaal domein). De Wmo-middelen voor huishoudelijke hulp, vervoer en hulpmiddelen (de integratie-uitkering Wmo) vallen hier buiten.


Wat ligt er dat zo doet schrikken?

De knuppel die begin deze maand (maart 2019) in het hoenderhok (sociaal domein) werd gegooid, is een voorgestelde nieuwe verdeling van geld uit het Gemeentefonds voor 'Beschermd wonen', 'Maatschappelijke opvang' en 'Wmo 2015 begeleiding. Het verdeelmodel BWMOBG zorgt in elk geval gelijk voor verdeling onder de gemeenten (het oosten tegen het westen) en alvast geschrokken wethouders (terwijl de werkelijke nieuwe verdeling van geld pas vanaf 2021 ingaat):

Zwolse wethouder Sloots schrikt van miljoenen minder voor zorg: ‘Het geld gaat naar het Westen’

De gecombineerde geldstroom BWMOBG lijkt zich qua richting te gaan gedragen als de Nederlandse rivieren. Dat zou passen bij een betere verdeling. Althans, dat is wat de knappe koppen bij het commerciële bedrijf Cebeon aanbevelen. Dat heeft een jaar geleden (vast niet voor weinig) het Onderzoeksrapport objectief verdeelmodel beschermd wonen, maatschappelijke opvang en Wmo 2015 begeleiding (download pdf, 963 kB) opgeleverd. Cebeon en andere commerciëlen zien het natuurlijk helemaal zitten, vooral zo'n gecombineerde (ofwel integrale) pot geld.

Dat was een jaar geleden, maar waarom dan nu de opwinding?
Welnu, het rapport van vorig jaar maart, leidde al tot spanningen, maar nu is er ook een voorgestelde daadwerkelijke verdeling per regio en per gemeente, Voorlopige uitkomsten geïntegreerd verdeelmodel BWMOBG (download pdf 72 kB).

Echte cijfertjes en dat is confronterend en flink slikken voor een groot deel van de gemeenten vooral in Noordoost-Nederland.


En nu knokken voor lijfsbehoud

De gemeentelijke tuinslang afknijpen waarbij er tientallen miljoenen minder de perken van het sociaal domein in zullen vloeien, trekt de aandacht van wethouders tenminste gelijk. Bestuurlijk noordoost is wakker! Dat dan weer wel en nú wel!

In Zwolle (de op twee na ergst te treffen gemeente - Apeldoorn en Arnhem worden naar het plan procentueel het meest afgeknepen -) veerde de wethouder die over de materie gaat geschrokken op. Hij heeft vervolgens de Zwolse gemeenteraad de stuipen op het lijf gejaagd met een brief. 26,3 miljoen euro structureel per jaar minder krijgen, is geen kattenpis, maar een flinke plas vindt wethouder Klaas Sloot!

Op vergelijkbare wijze zullen waarschijnlijk alle centrumgemeenten in Noord-Oost Nederland paniekwethouders te zien geven. Behalve Deventer delen ze allemaal in de afknijpactie van het Rijk. De komende tijd zullen de gemeenteraden uit hun doorgaans comateuze toestand bruut wakker worden geschud net als in het Zwolse.

Het is (denkt men) namelijk nog niet te laat, want de verdeling wordt gebracht als voorlopig vonnis. Opsteller van het rapport Cebeon houdt nog wat slagen om de arm en geeft aan dat er aannames zijn gedaan en er ook herijking nodig zal zijn.

Met andere woorden: ruimte voor gemeenten om nog even lekker tegen te stribbelen de komende tijd en te knokken voor lijfsbehoud. Zo krijgen zij net als burgers een beetje het idee nog iets in de melk te brokkelen te hebben.


Maak ze gek, maar met beleid!

Net als burgers, moet je gemeenten heel geregisseerd en gedoseerd aanvliegen. Daar is het Rijk samen met het commerciële netwerk van adviespartners (waaronder rapportmaker Cebeon) een ster in. Dat zagen we al bij de decentralisaties waar de gemeenten verblind door nieuwe relevantie in zijn getrapt met alle huidige gevolgen van dien (slagveld sociaal domein).

Zo werkt het in dit geval:

- breng een rapport uit om de eerste reuring in gemeenteland te veroorzaken;
- hou de boel in spanning en geef veel aandacht aan de gekoppelde sociale problematiek;
- maak de gevolgen met een mokerslag concreet als de nood op het hoogst is.

Het rapport kwam zogezegd in maart 2018 uit. Daarna hebben we veel aanbestedingsellende en tekorten bij Beschermd wonen, Maatschappelijke opvang en Wmo 2015 begeleiding gezien. Denk aan de berichtgeving over de situatie in Noord-Holland waarin zelfs de term 'indeplaatsstelling' viel. En dan nu de choquerende cijfers met de beoogde nieuwe verdeling.

Merk op dat er bewust voor is gekozen (op verzoek van de VNG) om die concretisering van het verdeelmodel uit te stellen om te voorkomen dat gemeenten te vroeg gingen 'flippen'. Als argument voor dit uitstel van bekendmaking van de uitwerking per gemeente werd de onzekerheid rond de gevolgen voor gemeenten van de openstelling van de Wet langdurige zorg (Wlz) voor Wmo-cliënten gebruikt.


Het effect

Waar we vooral naar zouden moeten kijken (en de kans is klein dat we dit doen) is wat het effect is van deze bewegingen. Dat is niet een betere verdeling in burgerbelang, maar wederom in commercieel belang. Dit is weer een uitgestoken hand naar de markt die op een presenteerblaadje krijgt waar precies de geldstroom kan worden afgetapt.

Tip voor de commercie: GO WEST!
Zorg dat je erbij bent, in elk geval in het westen van het land, het deltagebied van de geldstroomrivieren. Denk vooral aan Purmerend, Zaanstad, Bergen op Zoom, Amsterdam, Den Haag, Haarlem, Leiden en in die contreien.

Een belangrijk neveneffect is de onrust die ontstaat bij gemeenten waar de toevoer vanuit het Gemeentefonds wordt afgeknepen. Daardoor zullen zij intern en naar het Rijk noodgedwongen op chaotische manier het achterste van de tong laten zien. Ze moeten met de financiële billen bloot. Welke potjes zijn er? Hoeveel zit er in? Waar kan de kaasschaaf overheen worden gehaald?

Maar het meest beangstigende effect waar BurgerkrachtCentraal het hart voor vasthoudt, is dat op het lot van de burgers in dit tumult. We verwachten dat er vooral bij de gemeenten met een aanstaande aangetrokken broekriem schrikbewinden de overhand zullen krijgen, grote terughoudendheid bij het toewijzen van zorg.

In de aanloop naar 2021 zullen zij met hun geschrokken wethouders en nog enigszins slaap uit de ogen wrijvende raadsleden paniekvoetbal gaan spelen om zich in te graven tegen het naderende onheil. In deze onzekere tijden zullen ook zorgverleners en -aanbieders zich van een achterdochtige kant laten zien. Althans, zij die het geweld weten te overleven.