Oorzaak tekorten jeugdzorg overduidelijk

Paniek

Observaties > Oorzaak tekorten jeugdzorg overduidelijk

6 april 2019 | De laatste tijd wemelt het in de media van berichten over de tekorten in de jeugdzorg en hoe gemeenten daarbij ontzettend geschrokken zijn. Die emotie van gemeenten lijkt een goede, want dat zou een motivatie kunnen zijn om het tij te keren. Helaas is het tegenovergestelde het geval en vergelijkbaar met iemand die in het drijfzand terecht is gekomen en in paniek daaruit probeert te komen. Het wordt alleen maar erger.

Het gevaar dat nu op de loer ligt, is dat gemeenten op zoek gaan naar de bekende oorzaken en zo een gewillige prooi zijn voor de commerciële markt die hen juist (samen met het Rijk) in de problemen heeft gebracht.


Het te duur uitgevallen familiediner

Voordat we verder gaan, een gelijkenis die ons misschien wat beter tot de verbeelding spreekt.

Bezuinigingsopgave
Iemand wordt 50 jaar, een mijlpaal. Omdat hij dat leuk vindt, maar ook omdat het een traditie in de familie is en hij niet achter kan blijven, organiseert deze Abraham een familiediner. Het is gebruikelijk om bij zo'n heugelijk feit stevig uit te pakken en uit eten te gaan bij het chique restaurant aan de rand van de stad. Onze jarige verkeert echter al een tijdje in financieel zwaar weer en zit daardoor met een bezuinigingsopgave. Helaas moet hij het familiediner plannen bij een goedkopere, minder luxe eettent. Hij is er gerust op dat de ooms en tantes, neven en nichten daar wel begrip voor hebben. Ze kennen zijn situatie van de laatste jaren maar al te goed.

Een stuk duurder
Abraham had net genoeg geld bij elkaar gesprokkeld om voor 25 genodigden te kunnen betalen. Hij kon met de restauranteigenaar een deal sluiten voor eten plus drinken (bier, wijn, fris) voor € 27,50 per persoon. Totaal € 625,00 en dat kon nét uit voor hem.

Het werd een geslaagd diner, maar iets te gezellig voor de jarige. Uiteindelijk kwam het aantal eters uit op 34. Voor het restaurant was dat geen probleem; er kon een grote tafel worden bijgezet en de extra personen mochten ook meedoen voor de speciale prijs per couvert. Maar de extra € 247,50 was wel een groot en acuut probleem voor Abraham.

Gelukkig kon en wilde een neef (die met die gave Porsche Panamera) bijspringen bij het afrekenen. De volgende dag zou besproken gaan worden hoe dit moest worden gecompenseerd door de 50-jarige.

Overzichtelijk
Voor de oorzaak van het veel te duur uitgevallen etentje is geen uitgebreid onderzoek nodig. Abraham had bij het versturen van de uitnodigingen rekening gehouden met de verschillende gechillen en onenigheid die al langere tijd spelen in de familie. Hij had het al bijzonder (en niet per se nodig) gevonden als de geplande 25 zou worden gehaald. Maar hij had in elk geval zijn morele plicht gedaan door niemand te passeren. Bovendien verwachtte hij dat sommigen sowieso geen zin hadden in een feestje.

Wat hij niet kon verwachten, is dat men binnen de familie kennelijk over bezwaren tegen elkaar is heen gestapt, maar ook niet dat zou blijken dat sommigen dat exclusieve etablissement maar niks vinden, maar erg uitzagen naar de gezelligheid van de goedkopere vreetschuur waar Abraham voor koos uit armoede.

Maar het meest overzichtelijke is nog wel dat bijna 40% meer eters leidde tot bijna 40% hogere kosten.

Zou dat in de jeugdzorg ook zo werken?


Er moet geld bij, dat eerst!

Wat we nu veel zien in de reacties bij gemeenten op de miljoenentekorten in de jeugdzorg is het wijzen op het toegenomen aantal kinderen dat jeugdzorg nodig heeft. Was de verklaring voor de financiële tegenvallers maar zo enkelvoudig als bij het te duur uitgevallen familiediner.Zoveel procent meer eters veroorzaakt hetzelfde percentage aan meerkosten. Heel plausibel en logisch. Bovendien duidelijk voor een geldschieter om de nood snel te lenigen aan de kassa om het in tweede instantie te hebben over compensatie van de meerprijs.

Het dogma van: meer geld lost het probleem niet op
Een geluid dat we veel horen, vooral daar waar noodhulp vandaan moet komen, is dat meer geld het probleem niet oplost. Zie jij het al voor je, die neef die in het restaurant kwam bijspringen?

Ja, we waren inderdaad met 9 extra gasten en u brengt daarvoor € 247,50 extra in rekening, maar luister daar kunnen we niet aan beginnen. Als we dat betalen, lost dat het probleem niet op. Meneer, de jarig hier, kon ook niet verwachten dat er zoveel meer mensen zouden komen.

Er moet wel degelijk meer geld op tafel komen voor de jeugdzorg. Veel meer!


Probleemanalyse

Uiteraard moet er wel een antwoord komen op de vraag hoe het financieel zo uit de klauwen kon lopen in de jeugdzorg. Maar net als bij het te dure etentje, is er geen diepgravend onderzoek voor nodig. Het is ook niet nodig en zelfs verwerpelijk om anderen op te gaan stoken, zoals raadsleden om in de materie te duiken die allang bekend is. Op de manier van Stijn Verbruggen, hoofd Strategie & Communicatie bij Jeugdzorg Nederland (en oud-raadslid) vandaag op Twitter:

Stijn Verbruggen

Dit is puur om op te stoken en niet bedoeld om raadsleden bewust te maken. Dat moet dan doorgaan voor strategie en communicatie. Welnu naar de betekenis van de woorden is dat het ook, maar of het eerlijk is? Nee, volstrekt niet.

Het enige waar zo'n oproep toe kan leiden, is dat raadsleden bij hun gemeenten opgewonden raken en aanzet geven tot het instellen van een onderzoek naar de bekende weg. Doorgaans worden daar dure commerciële bureaus voor ingevlogen. En dat 355 keer (zoveel als er gemeenten zijn).

Laten we dan beter luisteren naar wat de voorzitter van dezelfde organisatie (Jeugdzorg Nederland) schreef bijna een jaar geleden:

Knellend jeugdzorgbudget: oorzaak en gevolg

Bezuinigingen + meer vraag = (financiële) problemen
Hans Spigt, voorzitter Jeugdzorg Nederland

BurgerkrachtCentraal heeft een net iets andere formule maar met een cruciaal verschil:

Bezuinigingen + decentralisatie = meer vraag en (financiële) problemen


Mosterd voor de maaltijd

Abraham, mosterd en maaltijd... ze hebben iets met elkaar. Onze 50-jarige uit het voorbeeld, is er voorlopig wel even klaar mee. Voor hem is de verklaring voor het te duur uitgevallen etentje vervelend praten achteraf. Hij had meer baat bij mosterd voor de maaltijd gehad.

Er ingeluisd
De knappe koppen in Den Haag hadden dat wel. Zij hebben met die mosterd de gemeenten er ingeluisd. Ze konden weten dat er meer vraag zou ontstaan als je door decentralisatie de klant en het aanbod dichterbij elkaar brengt. Kijk naar het effect van een laagdrempelige vreetschuur ten opzichte van het exclusieve restaurant in de gelijkenis.

Maar zelfs als men dat niet had kunnen voorzien dan is het zeer verwerpelijk om gemeenten meer taken en bevoegdheden te geven in combinatie met forse bezuiniging.

Dat is zo onlogisch en dom, dat het wel kwade opzet moet zijn geweest. Dat kan niet anders!

Wat vervolgens de vraag is en die niemand beantwoord wil zien omdat het antwoord te erg is: Waarom?