Volg de sensatie: Laborijn

Onderbroek

Volg de sensatie: Laborijn

BEKIJK HIER HET RAPPORT VAN BERENSCHOT OVER LABORIJN (pdf download).


Wat is er echt aan sensatie die (vaak stormachtig) aandacht krijgt in de media? Is deze zwaar aangezet of zelfs verzonnen (in scene gezet) voor beeldvorming? Is er echt wat aan de hand of gaat het om manipulatie met als doel gedragsverandering of controle over de massa? Of om voor te sorteren op nieuwe wet- en regelgeving wellicht?

Moeilijk te zeggen. Meestal geloven we er het beste van, want we zijn niet graag van die complotdenkers zoals een handjevol malloten die het internet en de sociale media met hun negatieve verhalen vervuilen.

Nou vooruit, laten we dan eens geen conclusie trekken, maar een onderwerp van sensatie eens feitelijk volgen en kijken wat er gebeurt: Laborijn.

Hieronder komen aan de orde:

- Wat is Laborijn
- De verantwoordelijke wethouders
- De sensatie
- Lokale politiek
- Enkele citaten van cliënten
- Enkele citaten van ex-werknemers
- Reactie Laborijn
- Reactie vanuit de advocatuur
- Landelijke politiek
- Commissie bezwaarschriften Doetinchem/Oude IJsselstreek
- Samen voor de klant: Divosa, VNG, UWV en Cedris


Wat is Laborijn?

Laborijn is de organisatie die de Participatiewet (werk & inkomen) en de Wsw (sociale werkvoorziening) uitvoert voor de gemeenten Doetinchem, Aalten en Oude IJsselstreek. Voor de gemeente Montferland alleen de Wsw. Deze uitvoeringsorganisatie is een samenwerking van gemeenten, een zogenaamde Gemeenschappelijke Regeling (bij gemeentelijke verordening vastgelegd). Laborijn is gevestigd in Doetinchem en is te zien als regionale sociale dienst in de Achterhoek.


De verantwoordelijke wethouders

E.J. (Jorik) Huizinga - D66 - gemeente Doetinchem
J.C. (Joop) Wikkerink - Progressieve Partij - gemeente Aalten
P. (Peter) van de Wardt - CDA - gemeente Oude IJsselstreek
M.G.E. (Martin) Som - VVD - gemeente Montferland


De sensatie

In februari 2019 is het groot nieuws: er heerst een schrikbewind bij Laborijn waar cliënten zwaar onder gebukt gaan. Dit is de conclusie op basis van tientallen klachten. Mensen met een uitkering worden structureel gewantrouwd en tot in het extreme gecontroleerd. Ze zijn naar verluid doodsbang voor Laborijn-medewerkers.

Er is geen mensgerichte aanpak. De cliënt moet centraal staan in de werkwijze, niet het wantrouwen dat nu regeert’

Wij houden het meldpunt open en willen dat met deze aandacht meer mensen gaan reageren, ook zij die bang zijn voor hun uitkering. We houden de klachten onder de aandacht, net zo lang tot de werkwijze van Laborijn is verbeterd. Wethouders en bestuurders van de betrokken gemeenten moeten aan de slag, wij gaan ze volgen en daar op aanspreken.

De menselijke maat is volledig uit het oog verloren.
Uitspraken van Anita Nijland, voorzitter van Rooie Vrouwen Oude IJsselstreek (februari 2019)


Lokale politiek

De lokale politici nemen de signaleren gelijk serieus (sommigen weliswaar met een slag om de arm om niet hun wethouder af te vallen). Er wordt niet weggekeken en dat is ook wel eens anders.

Schandalig hoe met mensen wordt om gegaan. Vermoedelijk zijn deze klachten het topje van de ijsberg. Nu is het aan het college om alles boven water te krijgen om de werkwijze te kunnen veranderen.
SP Oude IJsselstreek - Heini Peters (fractievoorzitter)

Als dat wat beweerd wordt werkelijk waar is, is dat natuurlijk niet goed. Maar we willen wel eerst alle feiten goed op een rij voor we een standpunt innemen.
VVD Oude IJsselstreek - Richard de Lange (fractievoorzitter)

Dit is een jammerlijke situatie, zo hoor je niet met mensen om te gaan’’, zegt hij. ,,Het uitgangspunt moet zijn dat mensen centraal staan en het lijkt erop dat dat bij Laborijn niet zo is. Dat willen we onderzocht hebben.’’
VVD Oude IJsselstreek -  Guido Hakvoort (fractievoorzitter)

We willen keiharde toezeggingen van de wethouder dat hier eindelijk wat tegen gedaan wordt, want er zijn niet voor het eerst klachten over de werkwijze van Laborijn.
SP Doetinchem - Hans Boerwinkel (fractievoorzitter)

Wij zijn enorm ongerust over de signalen die naar boven komen. Dat het college daar nog steeds niet op heeft gereageerd maakt ons kwaad.
PvdA Doetinchem - Steven Kroon (fractievoorzitter)

De informatie die nu is aangeleverd, is wat algemeen en daardoor moeilijk op waarde te schatten. Daarom moeten we afwachten met welke extra informatie de wethouder komt.
PvdA Doetinchem - Jeroen Berends (fractievoorzitter)

Laten we eerst de feiten op een rij zetten voor we hier politiek een oordeel over vellen.
D66 Doetinchem - Pieter Herngreen (fractievoorzitter)


Enkele citaten van cliënten

In het artikel ‘Onderste steen boven over schrijnende werkwijze Achterhoekse sociale dienst Laborijn’ van 21 februari 2019 in De Gelderlander lezen we deze reacties van cliënten van Laborijn:

Terwijl een UWV-arts in mijn keuringsrapport had geschreven dat ik geen repeterend werk mocht doen. Maar ik werd behandeld alsof ik een geestelijke beperking had. Nou, met mijn geest is niets mis. Ze kunnen bij Laborijn niet met mensen omgaan.

Ik ben 100 procent afgekeurd, maar die man van Laborijn wilde mij doodleuk weer aan het werk sturen. Toen ik zei dat ik artrose heb en fibromyalgie, werd daar heel koeltjes op gereageerd. En als je aan het praten bent en de tijd van de afspraak is om, moet je weg, als je nog midden in je verhaal zit. Aan alles merk je dat ze neerkijken op je als mens. Wij zijn niets anders dan een nummer.


Enkele citaten van ex-werknemers

In het hetzelfde artikel in De Gelderlander lezen we ook reacties van ex-werknemers van Laborijn:

Ik doe dit werk al twintig jaar en bij Laborijn maakte ik voor het eerst mee dat mensen op een vijandige, wantrouwende manier werden bejegend. Uitkeringsgerechtigden worden als objecten gezien en er werd respectloos gepraat over deze mensen.

Nadat Laborijn zijn intrede deed in 2015 werden uitkeringsgerechtigden onmenselijk streng aangepakt. Ik heb meegemaakt dat iemand de herkomst van een paar euro niet kon verklaren. Dat ging direct af van zijn uitkering.

Ik schaamde me soms hoe ik gesprekken moest voeren. Achteraf werd gekeken of je wel kritisch genoeg was geweest. Zo niet, dan moest je op het matje komen.


Reactie Laborijn

Voorzitter Jorik Huizinga (wethouder Doetinchem) van het dagelijks bestuur van Laborijn liet in februari 2019 aan De Gelderlander weten dat de bejegening van cliënten de afgelopen jaren niet altijd goed is gegaan. Hij zei dat Laborijn werkt aan verbetering en de Rooie Vrouwen Oude IJsselstreek uitnodigt voor een gesprek over de klachten.

Binnenlands Bestuur meldde dat volgens Huizinga er de laatste jaren al meerdere verbeteringen in gang zijn gezet. Daarbij verwijst hij onder meer naar trainingen van consulenten in gespreksvoering, omgaan met agressie, onderzoeksprotocollen, en complexe casuïstiek.

De verbetering vraagt ook om cultuurverandering bij Laborijn. Dat kost tijd.
Jorik Huizinga


Reactie vanuit de advocatuur

Bij deze kwestie is advocaat Alfred Balkema van Boulevard Heuvelink Advocaten en Mediators in Arnhem betrokken. Hij is met zijn specialisme sociaal zekerheidsrecht aangesloten bij SSZ-advocaten (Specialisatievereniging Sociaal Zekerheidsrecht). Vaak krijg je een advocaat uit deze pool toegewezen als je er eentje gratis nodig hebt (onder toevoeging, gesubsidieerde rechtsbijstand, voorheen 'pro deo').

Alfred Balkema, de advocaat van een aantal uitkeringsgerechtigden, vindt dat Laborijn geen integrale benadering hanteert, geen oog heeft voor de kwetsbaarheid van haar cliënten en niet oplossingsgericht werkt.

Een positieve grondhouding is cruciaal. De klant is niet de vijand. Veel te vaak zijn uitkeringsgerechtigden doodsbang voor medewerkers van Laborijn. Deze angstcultuur is zeer ongezond en werkt ziekmakend.
Alfred Balkema

Over de beslechting van geschillen schrijft de advocaat dat pragmatisme, behulpzaamheid, openheid en doelgerichtheid ontbreken in ‘de angstcultuur die Laborijn oproept.’ Sommige consulenten van Laborijn zijn volgens Balkema zelfs ‘berucht’.

Bron: Binnenlands Bestuur


Bemoeienis landelijke politiek

De kwestie in de Achterhoek heeft ook de aandacht van Den Haag getrokken.

Tweede Kamerleden Gijs van Dijk en John Kerstens (beiden PvdA) hebben vragen gesteld aan staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, VVD) over de gang van zaken bij Laborijn. Van Dijk en Kerstens wilden onder meer weten of de staatssecretaris erkent dat het voor cliënten lastiger is om kritiek richting Laborijn te uiten vanwege hun afhankelijkheidspositie. Ook vragen Van Dijk en Kerstens of Van Ark van plan is Laborijn en de gemeenten Aalten, Doetinchem en Oude IJsselstreek aan te spreken en of Van Ark maatregelen gaat treffen.

De vragen van Kamerleden Van Dijk en Kerstens (20 februari 2019) (pdf download)

Beantwoording door staatssecretaris Tamara van Ark (21 maart 2019) (pdf download)

Uit de beantwoording blijkt dat de staatssecretaris zich zo ver mogelijk van de kwestie wil houden en e.e.a. over wil laten aan de decentrale verantwoordelijkheid.

Interessant om uit te lichten is dat de voorzitter van het dagelijks bestuur van Laborijn uit eigen beweging Tamara van Ark heeft geïnformeerd dat het dagelijks bestuur een onafhankelijk onderzoek door een extern bureau (Berenschot) heeft aangekondigd. Het doel van het onderzoek, aldus genoemde voorzitter, is om te toetsen of er structureel sprake is van onjuiste bejegening van klanten, waarin onvoldoende aandacht zou zijn voor de menselijke maat, en waarbij wordt ingegaan op de reeds geuite klachten en onderzocht wordt of Laborijn nog andere signalen mist. Er zal ook een toets plaatsvinden of de klachtenprocedure van Laborijn van voldoende kwaliteit is.

De oppositie in de gemeente Doetinchem is er niet over te spreken dat het onderzoek vanuit Laborijn wordt gestart:

U bent de slager die zijn eigen vlees keurt.
Hans Boerwinkel (SP), Steven Kroon (PvdA) en Ans Putman (PvLM) tijdens een gemeenteraadsvergadering van Doetinchem.

De oppositie wil dat de gemeenteraad die opdracht geeft om zo te voorkomen dat de schijn wordt gewekt dat Laborijn een rol speelt in het onderzoek.

Dit zijn mensen die alleen anoniem klagen omdat ze bang zijn dat ze hun uitkering kwijtraken. Er heerst een angstcultuur. Die houden hun mond dicht als het onderzoek vanuit Laborijn is.
Lokaal Belang Doetinchem - Henri-George Moïze de Chateleux (fractievoorzitter)

Wethouder Jorik Huizinga vindt dat er altijd nog een groter onderzoek kan worden verricht. De meerderheid van de raad ging met hem mee.
Oude IJsselstreek besloot wel zelf onderzoek te laten verrichten, maar daar kwam men later van terug.


Commissie bezwaarschriften Doetinchem/Oude IJsselstreek

In april 2019 lezen we in De Gelderlander over deze kwestie in het artikel 'Veel meer bezwaren tegen stoppen uitkering door Laborijn'. De commissie komt met een aantal opvallende aanbevelingen voor Laborijn. Zo is ‘de houding van Laborijn ten opzichte van uitkeringsgerechtigden nog onvoldoende verbeterd’ in 2018 in vergelijking met de twee jaar daarvoor.

Nog onvoldoende realiseert men zich dat bijstand het laatste vangnet voor burgers is en dat door de opstelling van de medewerkers, burgers soms verder in de problemen komen.

Ook vraagt de commissie om ‘meer zorgvuldigheid door de fraudepreventie-medewerkers bij het uitvoeren van onderzoeken’ en wordt geconstateerd ‘dat er veel bejegeningsklachten op tafel komen’. De commissie vraagt ‘aandacht te schenken aan dit signaal’.


Samen voor de klant: Divosa, VNG, UWV en Cedris

Een vertekende, sterk afgezwakte reactie zien we van Divosa, VNG, UWV en Cedris die met Samen voor de klant de handen ineengeslagen hebben om UWV en gemeenten in de 35 arbeidsmarktregio’s te ondersteunen in de vormgeving van de betere dienstverlening aan werkzoekenden en werkgevers.

Men brengt de kwestie terug tot de alleen de klachtenprocedure:
Bestuur Laborijn start onderzoek naar eigen klachtenprocedure

 

Berichtgeving

Raadslid over Laborijn: ‘Oude IJsselstreek wil dat we in therapie gaan én de echtscheiding regelen’
5 september 2019
Nog veel onduidelijk over breuk tussen Oude IJsselstreek en Laborijn
4 september 2019
Doetinchem debatteert over Laborijn: ‘Laat directie maar voelen hoe het is onheus bejegend te worden’
De Gelderlander
18 juli 2019

Wethouder moet uit GR na wantoestanden Laborijn
Binnenlands Bestuur
5 juli 2019

Eindelijk excuses voor omgang sociale dienst Laborijn met cliënten
De Gelderlander
4 juli 2019

‘Wethouder deed niets tegen misstanden sociale dienst Laborijn’
De Stentor
4 juli 2019

Wethouder uit dagelijks bestuur Laborijn: 'Opmerkingen gaan mij aan het hart'
Omroep Gelderland
4 juli 2019

Laborijn blijft de gemoederen bezighouden
Stad Doetinchem
3 juli 2019

Straks ‘jammer dan’ voor Oude IJsselstreek als het zich bedenkt?
Algemeen Dagblad
2 juli 2019

FNV: door op te stappen bij Laborijn speelt Oude IJsselstreek mooi weer
De Gelderlander
28 juni 2019

FNV bezorgd over uittreden Oude IJsselstreek uit Laborijn
Omroep Gelderland
28 juni 2019

Doetinchem eist vertrouwen van Laborijn
Regio8
28 juni 2019

Nog geen excuses voor misstanden Laborijn, maar die komen er wel
De Gelderlander
28 juni 2019

Wethouder over Laborijn: 'Nu excuses maken wordt door niemand serieus genomen'
Omroep Gelderland
28 juni 2019

Rooie vrouwen willen nieuw onderzoek Laborijn
Omroep Gelderland
27 juni 2019

‘Hoogste tijd voor excuses aan cliënten sociale dienst Laborijn’
De Stentor
27 juni 2019

Laborijn zit niet stil na vernietigend rapport
Omroep Gelderland
25 juni 2019

Leiding sociale dienst Laborijn gaat ingrijpen bij beroerde afhandeling van klachten
De Gelderlander
25 juni 2019

Directeur Laborijn met 'buitengewoon verlof' na vernietigend rapport
Omroep Gelderland
22 juni 2019

Directeur Laborijn met 'buitengewoon verlof' na vernietigend rapport
Omroep Gelderland
21 juni 2019

Directeur Betty Talstra van Laborijn met 'buitengewoon verlof’
De Gelderlander
20 juni 2019

Hoogleraar noemt rapport over sociale dienst Laborijn ‘discutabel’
De Gelderlander
20 juni 2019

'Vertekend beeld' door onderzoek naar Laborijn
Omroep Gelderland
20 juni 2019

Laborijn legt bom onder Achterhoekse samenwerking
De Gelderlander
19 juni 2019

Wethouder over Laborijn: ‘Samen de troep opruimen? Dat is een te negatieve benadering’
De Gelderlander
19 juni 2019

Joop Wikkerink over rapport Laborijn: 'Er is een ongemakkelijke waarheid boven water gekomen'
Aalten Vooruit
19 juni 2019

Aalten wil nóg meer info over Laborijn na 71 pagina’s tellend, vernietigend rapport
De Gelderlander
17 juni 2019

Begrotingsfout duwt Laborijn dieper in problemen
Binnenlands Bestuur
17 juni 2019

Laborijn komt twee miljoen euro te kort door ‘domme fout’
De Gelderlander
17 juni 2019

Wat is er mis met Laborijn?
De Gelderlander (video)
17 juni 2019

Aalten trekt nog geen conclusies na vernietigend rapport Laborijn
Omroep Gelderland
17 juni 2019

PvdA-fracties Doetinchem en Oude IJsselstreek inzake Laborijn
Oude IJsselstreek Vizier
16 juni 2019

PvdA: cliënten Laborijn mogen niet nog meer de dupe worden
De Stentor
15 juni 2019

De krokodillentranen dropen werkelijk van de pagina’s
Column Rob Berends - De Gelderlander
15 juni 2019

Personeel én directeur sociale dienst vrezen toekomst na vernietigend rapport
De Gelderlander
15 juni 2019

Wethouder Wikkerink: "Onverwacht, ondoordacht en oncollegiaal"
Dinxpers Nieuws
14 juni 2019

Laborijn-cliënten opgelucht over vernietigend rapport sociale dienst
De Gelderlander
14 juni 2019

Open monden bij ‘Achterhoekse Brexit’ in kwestie Laborijn
De Gelderlander
14 juni 2019

Vier vragen (en antwoorden) over de crisis bij sociale dienst Laborijn
De Gelderlander
14 juni 2019

Oude IJsselstreek stapt uit Laborijn na dramatisch rapport over sociale dienst
De Gelderlander
13 juni 2019

Onderzoekers maken gehakt van Achterhoekse sociale dienst Laborijn
De Gelderlander
13 juni 2019

Onderzoek bevestigt misstanden Laborijn; bestuur geschokt
Omroep Gelderland
12 juni 2019

Berenschot presenteert onderzoek naar sociale dienst Laborijn
Omroep Gelderland
12 juni 2019

Rapport Laborijn (Berenschot)
Berenschot (download pdf)
11 juni 2019

Rooie Vrouwen krijgen nog wekelijks klachten over Laborijn
De Gelderlander
11 juni 2019

Cliënten ervaren Laborijn nog altijd als wantrouwend
De Gelderlander
5 juni 2019

Veel meer bezwaren tegen stoppen uitkering door Laborijn
De Gelderlander
24 april 2019

Arjan moet zijn dieren en planten wegdoen om zijn uitkering terug te krijgen: ‘Laborijn maakt mij kapot’
De Gelderlander
17 april 2019

Gemeenteraad Aalten kiest voor onafhankelijk onderzoek werkwijze Laborijn
Aaltens Nieuws
23 maart 2019

Voorlopig één onderzoek naar ‘schrijnende werkwijze’ sociale dienst Laborijn
De Gelderlander
23 maart 2019

SP hangt onderbroeken op bij Laborijn
Regio 8
18 maart 2019

‘Stop intimidatie': Vuile was hangt buiten bij sociale dienst Laborijn
De Gelderlander
19 maart 2019

‘Eigen onderzoek Laborijn naar werkwijze is voldoende’
De Gelderlander
11 maart 2019

Weer kamervragen over ‘DDR-praktijken’ Achterhoekse sociale dienst
De Gelderlander
4 maart 2019

Doetinchem wil onderzoek naar sociale dienst Laborijn vanuit Laborijn
De Gelderlander
28 februari 2019

Sociale dienst Achterhoek checkt zelfs ondergoed
De Telegraaf
28 februari 2019

Werkloos? D’ran dankzij Laborijn!
Column Rob Berends - De Gelderlander
22 februari 2019

Bestuur sociale die

Onafhankelijk onderzoek naar ‘schrijnende werkwijze’ sociale dienst Laborijn
De Gelderlander
22 februari 2019

Bestuur sociale dienst Achterhoek herkent schrikbeeld
Binnenlands Bestuur
21 februari 2019

‘Onderste steen boven over schrijnende werkwijze Achterhoekse sociale dienst Laborijn’
De Gelderlander
21 februari 2019

Directeur sociale dienst erkent: menselijke maat moet beter bij ons
De Gelderlander
21 februari 2019

Sociale dienst Laborijn trekt boetekleed aan na klachten

Omroep Gelderland
20 februari 2019

‘Staatssecretaris moet ingrijpen bij Achterhoekse sociale dienst Laborijn’
De Gelderlander
20 februari 2019

‘Stop intimidatie': Vuile was hangt buiten bij sociale dienst Laborijn
Algemeen Dagblad
19 februari 2019

‘Schrijnende werkwijze’ sociale dienst: ‘Mensen met een uitkering zijn doodsbang’
De Gelderlander
19 februari 2019

Klachten over 'ziekmakend' regime sociale dienst
Binnenlands Bestuur
19 februari 2019

Klachten werkwijze Laborijn
Rooie Vrouwen Oude IJsselstreek
16 februari 2019

Aan werk helpen Oost-Achterhoekse arbeidsgehandicapten werkt niet
De Gelderlander
12 december 2018

Vaker bijstand terugbetalen ondanks minder fraudeonderzoeken
De Gelderlander
16 augustus 2018

Om haar uitkering te houden, moet oer-Hollandse Ingrid bewijzen dat ze Nederlands spreekt
De Gelderlander
16 augustus 2018

Sociale dienst blijft met camera's controleren op bijstand
De Gelderlander
24 juli 2018

Laborijn moet meer mensen met uitkering aan het werk krijgen
De Gelderlander
20 juli 2018

Doetinchem filmt verdachten van fraude met bijstand
De Gelderlander
10 juli 2018

Second Opinion onderzoek Analyse Laborijn (pdf download)
RadarAdvies
25 juni 2018