Volg de sensatie: SOWECO

Arjen Maathuis - wethouder Almelo
Arjen Maathuis
bestuursvoorzitter
wethouder in Almelo

Volg de sensatie: SOWECO

In mei 2019 is er grote sensatie ontstaan rond de sociale werkvoorziening SOWECO. In deze Gemeenschappelijke Regeling werken zes gemeenten samen: Almelo (centrumgemeente), Twenterand, Rijssen-Holten, Hellendoorn, Wierden en Tubbergen. Het verhaal gaat dat deze gemeenten de stekker uit de organisatie willen trekken. De geluiden zijn heel wisselend: op de ene plek hoor je dat de executie al voltrokken is en op de andere dat het nog maar een plan is en er eerst nog onderzoek nodig is.

Het lijkt hier te gaan om een proefballon voor een nog pril plan. Is men erop uit om eerst eens te kijken hoe het voornemen onder de diverse betrokkenen valt? Een vervolgens verder uitwerken?

Dat alles als eerste uit de media moet worden vernomen, is een sterke indicator voor deze perverse aanpak.

Laten we deze sensatie eens proberen in volledigheid te duiden en gaan volgen.


Hieronder komen aan de orde:

- Wat is SOWECO?
- De verantwoordelijke wethouders
- De sensatie
- Lokale politiek
- Reactie directie SOWECO
- Reactie ondernemingsraad SOWECO
- Reactie Raad van Comissarissen
- Reactie centrumgemeente Almelo
- Reactie FNV
- Reactie Cedris
- Voorkeursscenario


Wat is SOWECO?

SOWECO richt zich op arbeidskrachten aan de onderkant van de arbeidsmarkt en bestaat nu 50 jaar. De basis van het werkbedrijf is uitvoering van de Wet Sociale werkvoorziening (WSW). De doelgroep bestaat daarmee primair uit mensen met een arbeidsbeperking.

Maar ook andere mensen met een zogenaamde afstand tot de arbeidsmarkt kunnen er terecht. SOWECO werpt zich ook op als partner voor bedrijven om te helpen en te ondersteunen in het kader van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO).

SOWECO is een zogenaamde Gemeenschappelijke Regeling, een gemeentelijke samenwerking van de Almelo, Twenterand, Rijssen-Holten, Hellendoorn, Wierden en Tubbergen. Van deze naamloze vennootschap (NV)  is de Gemeenschappelijke Regeling 100% aandeelhouder.

SOWWECO heeft twee 100% dochters, de besloten vennootschappen Soflex BV (personeels BV) en Perspect BV (beschut werk). Vestigingsplaats is Almelo.


De verantwoordelijke wethouders

Arjen Maathuis – gemeente Almelo (DB/AB)
Alex Langius – gemeente Almelo (AB)
Martha van Abbema – gemeente Twenterand (DB/AB)
Roel Koster – gemeente Twenterand (AB)
Roy de Witte – gemeente Tubbergen (DB/AB)
Ursula Bekhuis – gemeente Tubbergen (AB)
Richard Kortenhoeven – gemeente Wierden (DB/AB)
Eric Braamhaar – gemeente Wierden (AB)
Margreet Overmeen – gemeente Hellendoorn (DB/AB)
Jelle Beintema – gemeente Hellendoorn (AB)
Ben Beens – gemeente Rijssen-Holten (DB/AB)
Bert Tijhof – gemeente Rijssen-Holten (AB)


De sensatie

Vanaf 21 mei 2019, amper een maand na de viering van het 50-jarig bestaan, duiken er berichten in de media op over het voornemen van de samenwerkende gemeenten om de stekker uit SOWECO te trekken. Sommige meldingen hebben het al over dat ze dit daadwerkelijk gaan doen.

Opvallend hierbij is dat betrokkenen het als eerste van de media moeten horen. Dat geldt ook voor de gemeenteraden. Die zijn daar natuurlijk 'not amused' over.

Een bijzonder aspect is dat het goed gaat met SOWECO. Een gezonde organisatie de nek omdraaien, is dat niet heel onlogisch?

Als we afgaan op de eerste krantenkoppen, dan is het opheffen van SOWECO al gelijk een uitgemaakte zaak. Dat is helemaal niet het geval. Wat we kunnen concluderen is dat de media opzettelijk de boel ophitsen met deze proefballon. Zouden zij daarvoor bewust worden gebruikt?

Het vermoeden dat hier een spel wordt gespeeld samen met de media, wordt extra aangewakkerd door de kritiek van wethouder Ben Beens van de gemeente Rijssen-Holten.

Volgens Beens was afgesproken dat de medewerkers van Soweco woensdagmorgen ingelicht zouden worden over de toekomst van de onderneming.
Zeer betreurenswaardig dat de Raad van Commissarissen en directeur Reinier van Broekhoven zich lieten interviewen door TC Tubantia en tegen alle afspraken in eerder het nieuws zochten. Medewerkers moesten het uit de krant lezen. Schandalig!

SGP-fractievoorzitter André Scheppink zei dat in 2015 al is besloten om de Gemeenschappelijke Regeling af te bouwen.
Begin 2021 wordt Soweco een maatschappelijke onderneming. Daarin willen wij geen aandeelhouder worden en hebben we onze verantwoordelijkheid genomen voor onze doelgroep. De andere gemeenten doen dat ook en dát had het nieuws moeten zijn.

Harde kritiek wethouder Beens op Soweco-leiding
Hart van Rijssen
7 juni 2019


Lokale politiek

Bestuursvoorzitter Arjen Maathuis (wethouder in Almelo) en vicevoorzitter Martha van Abbema (wethouder in Twenterand) erkennen dat SOWECO goed presteert, maar veranderende wetgeving, teruglopende subsidies en andere maatschappelijke ontwikkelingen hebben het bestuur tot nadenken gestemd over de toekomst van het werkbedrijf.

De omzet komt grotendeels voort uit opdrachten van gemeenten. De vraag is of we daar op lange termijn aan kunnen voldoen
Arjen Maathuis

Bij het mogelijk verwoestende offensief tegen SOWECO lijken de gemeente Almelo en de gemeente Twenterand (respectievelijk Maathuis en Abbema) de hoofdrol te spelen.

Verbijstering is het gevoel dat bij ons overheerst over de ontwikkelingen bij Soweco. Vooral over de gang van zaken. De Sowecobegroting voor volgend jaar 2020 en de jaarrekening 2018 stonden dinsdag op de commissie-agenda. Daar wilden wij weten of nog surprises te verwachten vielen. Maar de wethouder zei toen wat al bekend bij hem was.
Platform Progressief Wierden - Egbert Wessels (raadslid)

Wij hebben vol onbegrip kennisgenomen van het nieuwe besluit om de stekker uit Soweco te trekken. Een donderslag bij heldere hemel. De wethouder heeft iets uit te leggen.
PvdA Tubbergen (via Twitter) - 22 mei 2019

We trekken de stekker uit de organisatie en de structuur. Maar staan pal achter de kwetsbare doelgroep. Die blijft gewoon zijn werk en inkomen houden. Over de bedenkelijke rol van de raad van commissarissen zullen we het hier maar niet hebben.
SGP Rijssen-Holten - André Scheppink (fractievoorzitter)

Hier is het laatste woord nog niet over gezegd. Ook een ‘fijne communicatie’ van het Soweco-bestuur.
GroenLinks Almelo - Hans Buitenweg (raadslid)

In de negen jaar dat ik raadslid ben was er telkens discussie over Soweco. Het is goed dat het dagelijks bestuur zich oriënteert op de toekomst. Als het gaat om de sociale werkvoorziening blijft er een vangnet voor mensen die dat nodig hebben. Dat is belangrijk. 
Nieuw Enter Wierden (NEW) - Cindy ter Riet (raadslid)


Reactie directie SOWECO

Voor Soweco-directeur Reinier van Broekhoven, is het opheffingsplan een enorme domper. Hij benadrukt dat het SOWECO als maatschappelijke onderneming al jaren winstgevend is.

We behoren dan ook tot de top van de sociale werkbedrijven in Nederland.

In 2018 bedroeg het operationele bedrijfsresultaat van het werkbedrijf ruim 1,9 miljoen. Daarmee kunnen gemeenten een deel van het tekort op de sociale werkvoorziening dekken. De overheidssubsidie is namelijk lager dan de loonkosten.

Het voornemen om te stoppen met Soweco zal leiden tot onrust onder de werknemers, voorziet dVan Broekhoven.

Vooral de onzekerheid knaagt bij de mensen. We zullen proberen die onrust zoveel mogelijk weg te nemen.


Reactie ondernemingsraad SOWECO

Eind mei 2019 is er sprake van een ‘voorkeursscenario’ (ontmantelen van SOWECO) en een onderzoek naar de gevolgen daarvan, maar daar heeft de ondernemingsraad heeft er weinig vertrouwen in.

Het voornemen van de zes deelnemende gemeenten om deze gemeenschappelijke regeling te ontbinden is een ‘rampscenario’.

Laat u goed informeren over de effecten en consequenties van dit voorkeursscenario en kijk ook naar alternatieven.
Miriam Doeschot (woordvoerster ondernemingsraad)

De heersende gedachte dat de NV zijn eigen broek niet kan ophouden en grotendeels afhankelijk is en zal blijven van opdrachten van de zes deelnemende gemeenten werd door Doeschot aan de hand van harde cijfers onderuit gehaald. Soweco maakt winst en meer dan de helft van de omzet komt uit opdrachten uit de markt.


Reactie raad van comissarissen (RvC)

Voorzitter Herman Hazewinkel van de raad van commissarissen (RvC) van SOWECO heeft geen goed woord over voor de plannen. Volgens hem komt het dagelijks bestuur eerder gemaakte afspraken niet na.

Na onderzoeken en sessies met gemeenteraden hebben we met het vorige dagelijks bestuur afspraken gemaakt over de doorontwikkeling van Soweco, voor een brede doelgroep. Daarmee zijn we voortvarend aan de slag gegaan. Afgesproken is dat er een evaluatie in 2020 zou komen.

Ik vraag me nog steeds af waarom het bestuur de eerdere afspraak niet nakomt. Ik heb geen goede argumenten gehoord. Het gekke is dat Soweco goed functioneert en presteert. Dat staat in het onderzoek van Iroko.” 

Herman Hazewinkel - raad van commissarissen

Ondanks de onvrede blijft de RvC aan, om te strijden tegen de voorgenomen ontmanteling, aldus Hazewinkel.


Reactie centrumgemeente Almelo

De gemeente Almelo benadrukt dat de arbeiders van SOWECO zich geen zorgen hoeven te maken en dat alles nog lang niet is bedongen.

29 mei 2019 - Zoals eerder gemeld is er nog geen besluit genomen. Er is alleen een voorkeur voor een toekomstscenario uitgesproken. Dat scenario wordt nu nader onderzocht. Er moeten nog veel vragen worden beantwoord. “We zijn op dit moment bezig om alle puzzelstukken in kaart te brengen. Daarbij gaat het om de vraag wat we zelf willen als gemeente. Maar ook wat dat betekent voor de toekomstige samenwerking in de regio Almelo. Na de zomer worden alle puzzelstukken bij elkaar gelegd. We hopen aan het einde van het jaar een besluit te kunnen nemen.


Reactie FNV

FNV Overheid heeft ook bedenkingen tegen de destructieve aanval van de zes gemeenten. Het lijkt de zes gemeenten efficiënter, en dus goedkoper, om mensen zelf aan het werk te helpen, en niet langer via het SW-bedrijf. FNV vraagt zich af waarom de gemeenten de kennis en ervaring en het netwerk van SOWECO niet blijvend benutten om deze groep mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te houden en te helpen.

Een bijzondere keus aangezien deze zaken nu goed geregeld zijn en het bestuur heeft aangegeven dat Soweco goed presteert.
Om nu de stekker uit dit samenwerkingsverband te trekken, zonder een goed alternatief te hebben, is onbegrijpelijk.
Agnes van der Schuur - bestuurder FNV Overheid

‘De ontmanteling van Soweco is een dwaas plan’ (De Gelderlander, 24 mei 2019)


Reactie Cedris

Branchevereniging Cedris reageerde verbaasd.

Wat een triest bericht. Welke werk/leer oplossing komt er dan voor deze doelgroep? Waarom kan Soweco dat niet zijn?
Jan-Jaap de Haan - directeur Cedris


Voorkeursscenario

Het voorkeursscenario heeft de volgende karakteristieken:

De gemeente Almelo organiseert een faciliteit voor beschut werken. Andere gemeenten kunnen hiervan gebruik maken, op basis van een meerjarige dienstverleningsovereenkomst.

De focus ligt op uitvoering van wettelijke taken in de context van de Participatiewet en Wsw.

Werkgeversdienstverleningstaken van het huidige SOWECO worden samengevoegd met de uitvoering van de Participatiewet, WMO en Jeugd.

Er wordt gestreefd naar maximale samenwerking met ondernemers in de verschillende gemeenten.

Er wordt geanticipeerd op de onvermijdelijke krimp van de Wsw. De doelgroep wordt vaker en meer lokaal opgevangen in bedrijfsleven en lokale infrastructuur.

Alle gemeenten hebben de mogelijkheid om eigen invulling te geven aan uitvoering van eigen beleid waarbij inkoop van diensten bij de gemeente Almelo mogelijk is.

Gemeenten kiezen ervoor om dit voorkeursscenario verder uit te werken.

Downloads

Raadsbrief Almelo: Toekomst SOWECO met brief dagelijks bestuur (pdf, 21 mei 2019)

Gemeenschappelijke Regeling SOWECO (pdf)


Berichtgeving

Ondernemingsraad Soweco boos, na mislopen inspraak bij politiek beraad Almelo
Tubantia
3 juli 2019

Almelo: geen baangarantie voor alle Soweco- werknemers
Tubantia
3 juli 2019

Hazewinkel wil met Soweco concurrentie aan met Werkplein Twente
De Roskam
1 juli 2019

'Soweco doet buitengewoon goed werk'
De Driehoek
27 juni 2019

Applaus voor Soweco in Twenterand, burgemeester: ‘Nu stoppen, anders moet u de zaal verlaten’
Tubantia
12 juni 2019

Medewerkers Soweco protesteren voor Twentse gemeentehuizen: "Bekijk alternatieven"
RTV Oost
11 juni 2019

Harde kritiek wethouder Beens op Soweco-leiding

Hart van Rijssen
7 juni 2019
Kamerlid: Soweco moet mensen via sociale werkvoorziening helpen aan nieuwe baan
Tubantia
5 juni 2019

Gemeente Wierden trekt stekker niet uit Soweco: ‘Wie heeft dit bedacht?’
Tubantia
5 juni 2019

‘Ontbinding Soweco is een rampscenario’
De Gelderlander
30 mei 2019

SW-medewerkers SOWECO houden baanzekerheid en loonzekerheid
Gemeente Almelo
29 mei 2019

Spandoek Soweco mag niet in raadszaal Almelo
De Stentor
29 mei 2019

Almelo en Twenterand hoofdrolspelers bij ontmanteling van Soweco
De Roskam
29 mei 2019

SW-medewerkers SOWECO houden baanzekerheid en loonzekerheid
De Toren van Twenterand
28 mei 2019

Wethouder Almelo doet nogmaals harde belofte: ‘Soweco-medewerkers hoeven niet te vrezen voor baan en loon’
Tubantia
28 mei 2019

FNV: ‘De ontmanteling van Soweco is een dwaas plan’
De Gelderlander
24 mei 2019

Gemeenten trekken stekker uit sociaal werkbedrijf Soweco
Trouw
24 mei 2019

Verbijstering bij Wierdense PPW over gang van zaken rond Soweco
De Gelderlander
24 mei 2019

FNV: 'Voortbestaan sw-bedrijf Soweco loopt gevaar'
De Nationale Zorggids
24 mei 2019

PvdA/GroenLinks Twenterand wil Soweco-duidelijkheid Van Abbema
De Roskam
24 mei 2019

Personeel Soweco diep geraakt na nieuws over stoppen sociale werkvoorziening
De Gelderlander
23 mei 2019

Ombouw Soweco tot maatschappelijke onderneming weer in beeld
De Roskam
22 mei 2019

Ondernemingsraad Soweco over mogelijke einde: "Klap in ons gezicht"
RTV Oost
22 mei 2019

Ondernemingsraad Soweco Almelo: ‘We laten het bedrijf niet opheffen!’
Tubantia
22 mei 2019

Alsnog ombouw van Soweco tot een maatschappelijke onderneming
De Twenterander
22 mei 2019

Gemeenten trekken stekker uit sociale werkvoorziening Soweco
De Stentor
22 mei 2019

Twentse gemeenten dreigen te stoppen met Soweco
RTV Oost
22 mei 2019

Gemeenten trekken stekker uit sociale werkvoorziening Soweco
De Gelderlander
21 mei 2019